Niewydolność serca-„odwrócona epidemiologia” czynników ryzyka

Kamyar Kalanthar-Zadeh i wsp – Reverse epidemiology of conventional risk factors in patients with chronic heart failure J Am Coll Cardiol 2004;43:1439
W kwietniowym numerze Journal of American College of Cardiology ukazała się praca poglądowa omawiająca znaczenie tradycyjnych czynników ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych u chorych z przewlekłą niewydolnością serca (CHF).

W populacji ogólnej podwyższony indeks masy ciała (BMI), poziom cholesterolu i ciśnienia tętniczego (RR), związane są z gorszym rokowaniem. Z kolei u chorych z CHF wyższe poziomy BMI, cholesterolu i wartości RR korelują z lepszą przeżywalnością. Ochronne znaczenie czynników, które w populacji ogólnej mają niekorzystne znaczenie rokownicze, określone zostało przez autorów pracy mianem „odwróconej epidemiologii” (reverse epidemiology).

Zjawisko takie opisano również między innymi w populacjach chorych ze schyłkową niewydolności nerek, chorobą nowotworową oraz u osób starszych przebywających w domach opieki. Autorzy dokonują próby wyjaśnienia tego paradoksu.

Korzystny wpływ wyższego BMI może tłumaczyć fakt, iż wyniszczenie (kacheksja) jest jednym z najważniejszych czynników zagrożenia niepomyślnym rokowaniem w CHF. Uważa się, że w kacheksji dochodzi do nasilenia stanu zapalnego i przenikania endotoksyn z przewodu pokarmowego. Wyższy poziom cholesterolu odpowiada wyższemu stężeniu lipoprotein, dzięki którym możliwe jest sprawne usuwanie endotoksyn i ograniczenie procesów zapalnych, a w konsekwencji ochrona chorych z CHF przed znacznym nasileniem procesów miażdżycowych, stymulowanych przez prozapalne endotoksyny.

W opinii autorów w najbliższych latach należy spodziewać się określenia odmiennych celów i strategii leczenia tradycyjnych czynników ryzyka u chorych z CHF. Autorzy przypominają przy tej okazji, że transplantacja przywraca tradycyjne znaczenie czynników ryzyka. „Odwrócona epidemiologia” nie powinna jednak prowadzić do „paradoksalnego” unikania leków o udowodnionym znaczeniu terapeutycznym u chorych z CHF (ACE-I, spironolakton, B-blokery, statyny w przypadku wieńcowej etiologii CHF). Dalsze badania powinny zweryfikować znaczenie i postępowanie wobec otyłości, hipercholesterolemii i nadciśnienia tętniczego w różnych stadiach CHF.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 2004-04-21