Algorytmy postępowania w lekoopornej depresji

John Rush – Treatment resistant depression: choices that improve response rates Current Psychiatry online 2004;3
W obszernym artykule poglądowym John Rush opisuje schemat postępowania w depresji lekoopornej, przytaczając na wstępie kilka istotnych danych epidemiologicznych: w czasie 8 tygodniowego leczenia depresji 7-15% pacjentów nie toleruje podawanego leku, 25% nie doświadcza poprawy stanu klinicznego, u 15% obserwuje się częściową poprawę. Znaczną poprawę stanu klinicznego z objawami rezydualnymi uzyskuje się u 10-20%, a całkowitą poprawę (remisję) u 30-40% chorych.

Autor zaleca, aby u pacjentów leczonych z powodu depresji stan psychiczny oceniać przynajmniej raz na 4 tygodnie (najlepiej za pomocą standaryzowanych skal). Stosowany lek można ocenić jako mało skuteczny w przypadku braku efektów jego podawania przez co najmniej 6 tygodni. Należy przy tym pamiętać, że w depresji lekoopornej reakcja na leczenie może pojawić się dopiero po 12 tygodniach terapii (jeżeli po 4 – 6 tygodniach uzyskano niepełne ustąpienie objawów, to przed podjęciem decyzji o zmianie sposobu terapii należy zwiększyć dawkę leku i kontynuować leczenie przez kolejne 6 tygodni). Dopiero gdy w wyniku tak przeprowadzonego leczenia nie uzyskujemy poprawy, lek należy zmienić lub dodać drugi, celem potencjalizacji efektu przeciwdepresyjnego.

Autor przytacza przykładowe zestawienia leków przeciwdepresyjnych, stosowanych w terapii kombinowanej oraz podaje kilka propozycji zamiany leków (np. trójcykliczne leki przeciwdepresyjne dobrze jest zamienić na inhibitory monoaminooksydazy). Wśród metod potencjalizacji efektu przeciwdepresyjnego wymienia dodanie do leku przeciwdepresyjnego: soli litu, bupropionu, tyroksyny, a nawet atypowego neuroleptyku. Efektywność leczenia znacznie podnosi podawanie leków i jednoczesna psychoterapia. Stosowanie odpowiednich algorytmów postępowania istotnie zwiększa odsetek chorych uzyskujących remisję.

W USA prowadzone jest obecnie przez National Institute of Mental Health (NIMH) badanie STAR*D (Sequenced Treatment Alternatives to Relieve Depression), mające na celu opracowanie skutecznego schematu postępowania wobec pacjentów z depresją lekooporną. Badanie, którego autor artykułu jest koordynatorem, obejmie 4000 chorych. Zakończenie projektu planowane jest na maj 2005 roku.

Opracowane na podstawie: Current Psychiatry / 2004-03-26