Jaki jest optymalny poziom potasu w surowicy u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi?

John E. Macdonald, Allan D. Struthers – What is the optimal serum potassium level in cardiovascular patients? J Am Coll Cardiol 2004;43:155
W Journal of the American College of Cardiology opublikowano obszerny artykuł z serii state-of-the art., poświęcony znaczeniu stężenia potasu w chorobie wieńcowej, nadciśnieniu, niewydolności serca i innych chorobach układu mózgowo-naczyniowego.

Macdonald i Struthers omawiają wyniki kilku dużych badań klinicznych, w których zwrócono uwagę na związek hipokalemii i stosowania diuretyków tiazydowych z ryzykiem nagłej śmierci sercowej (m.in. SHEP, MRFIT). W badaniu SHEP (Systolic Hypertension in the Elderly Program) hipokalemię odnotowano u 7,2% badanych przyjmujących chlortalidon. W podgrupie tej obniżenie ciśnienia nie zmniejszało ryzyka – a wręcz przeciwnie – obserwowano więcej incydentów sercowo-naczyniowych niż w grupie placebo.

Hipokaliemii powinno się unikać szczególnie w przypadku współistnienia choroby wieńcowej czy niewydolności serca. Dane łączące hipokaliemię z arytmią i zatrzymaniem krążenia w świeżym zawale serca są dobrze udokumentowane.

Zalecane jest utrzymywanie poziomu potasu w świeżym zawale powyżej 4.5 mmol/l. Podobnie, aby zminimalizować ryzyko nagłego zgonu w niewydolności serca, poziom potasu również powinien być utrzymywany powyżej 4.5 mmol/l. Dodanie spironolaktonu i inhibitorów enzymu konwertującego angiotensynę do standardowego leczenia diuretykami, przy poziomie potasu poniżej 4.0 – 4.5 mmol/l, jest obowiązkowe u chorych w III i IV klasie czynnościowej NYHA, a może być zalecane również w klasie I i II.

Z drugiej strony należy unikać przekraczania poziomu 5.5 mmol/l, bowiem w codziennej praktyce poza chorobami serca wielu chorych cierpi dodatkowo na różnego stopnia niewydolność nerek co, w przypadku zmiany diety, odwodnienia czy rozwoju innych chorób, może doprowadzić do hyperkaliemii.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 2004-01-21