Programy systematycznego kształcenia chorych na cukrzycę

D. Cavan i S. Cradock – Structured education programmes and type 2 diabetes Diab Med 2004;21:10
Cavan i Cradock, autorzy artykułu poświęconego praktyce klinicznej, który ukazał się na łamach Diabetic Medicine, omawiają możliwości terapeutyczne, jakie stwarzają programy systematycznego kształcenia chorych na cukrzycę.

Punkt wyjścia rozważań stanowi historia 68-letniej, otyłej kobiety z nowo rozpoznaną cukrzycą, hyperlipidemią i nadciśnieniem tętniczym, której matka zmarła w stosunkowo młodym wieku z powodu zawału mięśnia sercowego, a babka z powodu cukrzycy została poddana amputacji obu kończyn dolnych.

Standardowym sposobem postępowania lekarza ogólnego byłoby w tym przypadku umówienie spotkania z dietetykiem, zalecenie modyfikacji diety w celu zmniejszenia wagi ciała, a także przepisanie aspiryny, statyny oraz inhibitora enzymu konwertującego angiotensynę. Autorzy zwracają uwagę na niewystarczającą skuteczność takiej interwencji – rozpoznanie cukrzycy budzi bowiem obawę u chorego o możliwe powikłania (w tym szczególnym przypadku, w kontekście wywiadu rodzinnego, ryzyko amputacji kończyn); zalecane leki często nie łagodzą dolegliwości (a mogą wywołać objawy uboczne), natomiast oczekiwanie na modyfikację diety, nie zmienianej prawdopodobnie od kilku dziesięcioleci, jest trudne do spełnienia.

Cavan i Cradock jako środek zaradczy proponują, aby integralną częścią terapii stały się szkolenia chorych. W programie prowadzonym w Bournemouth, ośrodku z którego pochodzą autorzy, osoby z cukrzycą od momentu rozpoznania choroby uczestniczą we wszechstronnej edukacji. W jej trakcie obala się mity związane z cukrzycą (np. dotyczące bezwzględnego zakazu spożywania słodkich pokarmów), przedstawia się znaczenie i zasady odpowiedniej diety oraz aktywności fizycznej. Pacjenci uczeni są samokontroli, zasad terapii farmakologicznej i prewencji powikłań cukrzycy.

Jak pokazuje doświadczenie Bournemouth, między innymi dzięki temu możliwe jest wieloletnie utrzymywanie HbA1c na poziomie 7,4%. Od roku 2000 całodniowe szkolenia prowadzone są również w Portsmouth. Doświadczenia obu ośrodków stały się podstawą do opracowania w Wielkiej Brytanii narodowego programu DESMOND (Diabetes Self-management for Ongong and Newly Diagnosed), wspomaganego przez Diabetes UK i brytyjskie ministerstwo zdrowia.

Opracowane na podstawie: Diabetic Medicine / 2004-01-04