Tomografia komputerowa całego ciała jako test przesiewowy

Michael T. Modic i Nancy Obuchowski – Whole-body CT screening for cancer and coronary disease: Does it pass the test? Clev Clin J Med 2004;71:47
W USA tomografia komputerowa całego ciała jest coraz częściej traktowana jako potencjalne uniwersalne badanie przesiewowe, głównie w poszukiwaniu nowotworów, ale także niemych klinicznie postaci choroby wieńcowej.

Artykuł w Cleveland Clinic Journal of Medicine rozważa naukowe, ekonomiczne i etyczne aspekty tej metody diagnostycznej.

Wstępne wyniki badań sugerują, że czułość tomografii komputerowej w wykrywaniu raka płuc jest większa niż innych popularnych technik radiologicznych, nie ma jednak jednoznacznych dowodów, że skrining przy użyciu CT wydłuża przeżycie chorych z tym nowotworem. Mimo to, o praktyczności CT może przesądzać brak rozsądnej alternatywy diagnostycznej, pozwalającej na odpowiednio wczesne wykrywanie zmian.

W badaniach przesiewowych nowotworów jelita grubego, kolonografia przy użyciu CT zaczyna „zagrażać” pozycji klasycznej endoskopii. W świetle najnowszych badań, czułość metody w diagnostyce polipów jest co najmniej porównywalna do czułości kolonoskopii (powyżej 90%) – dotyczy to również zmian o średnicy poniżej 1 cm. Ponadto, CT umożliwia wykrywanie zmian pozajelitowych. Oczywistym ograniczeniem metody jest brak możliwości usuwania stwierdzonych nieprawidłowości.

Tomografia komputerowa z jodowym kontrastem pozwala na uwidocznienie zwapnień w obrębie blaszek miażdżycowych w naczyniach wieńcowych. Wynika z tego idea zastosowania tej metody w badaniach przesiewowych choroby wieńcowej. Jednakże, CT wykrywa jedynie marker choroby, jakim są zwapnienia, a nie samą chorobę. Według krytyków metody, istotną wartość prognostyczną ma jedynie prawidłowy wynik badania, natomiast nie ma bezpośredniej zależności pomiędzy stopniem uwapnienia blaszek a ryzykiem incydentów wieńcowych. Orędownicy CT twierdzą z kolei, że wynik badania może być uzupełnieniem dla oceny klasycznych czynników ryzyka choroby wieńcowej.

W podsumowaniu autorzy stwierdzają między innymi, iż wykonanie przesiewowego badania CT należy rozważyć u osób z grup ryzyka: z jednoznacznym wywiadem rodzinnym choroby nowotworowej, palących papierosy lub zagrożonych rozwojem choroby wieńcowej. Badania przesiewowe nie powinny mieć charakteru jednorazowego, ale stanowić jeden z elementów długotrwałej opieki nad chorym.

Opracowane na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine / 2004-01-21