Leczenie uzależnienia od nikotyny w świetle Evidence Based Medicine

Anjali Jain – Extracts from Best Treatments. Treating nicotine addiction BMJ 2003;327:1394
W British Medical Journal opublikowano artykuł przeglądowy poświęcony leczeniu uzależnienia od nikotyny. Nikotyna uzależnia w podobnym stopniu jak kokaina, opioidy i amfetamina. Niemniej, niemal połowa palaczy jest w stanie zwalczyć nałóg. Spadek zapadalności i śmiertelności z powodu przewlekłych chorób dotyczy także tych osób, które rzuciły palenie w późnym okresie życia.

Były palacz tytoniu powinien liczyć się ze wzrostem masy ciała o 4-6 kg, stąd potrzeba modyfikacji diety. Siła woli jest wystarczająca do pozbycia się nałogu tylko w 5-10% przypadków. Skutecznymi metodami wspomagającymi są: poradnictwo, nikotynowa terapia zastępcza i farmakoterapia.

Już jednokrotna rozmowa na temat szkodliwości palenia zwiększa prawdopodobieństwo rzucenia nałogu. Skuteczność tej interwencji zwiększa się wraz z liczbą i czasem rozmów. Ogólem, poradnictwo może zwiększyć odsetek rzucających palenie o ok. 2% rocznie.

W badaniach nad nikotynową terapią zastępczą, 17% osób ją stosujących było wolnych od nałogu po 6 miesiącach od rozpoczęcia leczenia (vs 10% osób otrzymujących placebo). Nikotyna może być podawana w postaci gumy do żucia, plastra, inhalatora, aerozolu do nosa lub tabletek podjęzykowych. Skuteczność tych postaci jest porównywalna, a wybór powinien zależeć od preferencji osoby leczonej.

Lekiem o potwierdzonym działaniu u osób z uzależnieniem od nikotyny jest przeciwdepresyjny bupropion. Korzyść z jego zastosowania może przewyższać efekty nikotynowej terapii zastępczej, jednak leczenie wiąże się z istotnymi działaniami niepożądanymi.

Wpływ szkolenia lekarzy w zakresie metod wspomagania walki z nałogiem oraz znaczenie wzmożonej aktywności fizycznej osób rzucających palenie nie doczekały się jednoznacznej oceny. Z kolei akupunktura i leczenie anksjolitykami mają małą wartość. Można sądzić, że spektrum metod leczenia uzależnienia od nikotyny będzie się zwiększać, a istotnym problemem stanie się oddzielenie tych skutecznych od mniej wartościowych.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2004-12-13