Badania przesiewowe w kierunku retinopatii cukrzycowej – doświadczenia z Wielkiej Brytanii

James Mason – National screening for diabetic retinopathy: clear vision needed Diabetic Medicine 2003;20:959
W najbliższym czasie w Wielkiej Brytanii planowane jest wdrożenie krajowych badań przesiewowych w kierunku retinopatii cukrzycowej (osobne programy opracowały Szkocja oraz Anglia z Walią). Szczegóły tych projektów opisano w grudniowym wydaniu Diabetic Medicine.

W komentarzu, James Mason przedstawia swoje spostrzeżenia dotyczące skriningu retinopatii cukrzycowej. Autor nie ma wątpliwości, że badania przesiewowe są w tym przypadku uzasadnione. Wiadomo, że retinopatia jest istotnym problemem zdrowotnym – w Anglii i Walii co roku przybywa 1000 osób z cukrzycą, u których wystąpiła całkowita lub częściowa ślepota. Są dowody na to, że retinopatię można skutecznie leczyć przy użyciu fotokoagulacji.

Dane na temat optymalnych metod skriningu nie są jednak jednoznaczne. Wyniki systematycznego przeglądu piśmiennictwa wskazują, że badania przesiewowe przy użyciu cyfrowej kamery i pośrednia oftalmoskopia po rozszerzeniu źrenic, wykonywane przez wykwalifikowany personel, wykazują wyższość nad innymi technikami.

Wiedza na temat efektywności kosztowej badań przesiewowych jest natomiast ograniczona. Wynika to między innymi z niejasności dotyczących wartości diagnostycznej analizowanych metod w warunkach medycyny pierwszego kontaktu. Nie wiadomo również, jaki powinien być optymalny odstęp czasowy pomiędzy kolejnymi badaniami (w obu brytyjskich programach testy będą wykonywane co rok). Istnieją ponadto obawy, że programy testowane z powodzeniem w badaniach naukowych okażą się nieskuteczne w praktyce, ponieważ nie uwzględniają różnic w lokalnych „zachowaniach zdrowotnych” mieszkańców.

Tym samym, przyszłość ogólnokrajowych skriningów retinopatii cukrzycowej nie jest pewna. Wdrażane programy powinny być szczegółowo oceniane w trakcie ich realizacji. Umożliwi to odpowiednio wczesne wycofanie się z badań przesiewowych w przypadku ich nieskuteczności.

Opracowane na podstawie: Diabetic Medicine / 2003-12-15