Neurofizjologiczne powiązania bólu fizycznego i psychicznego

Brian Vastag – Scientsts find connections in the brain between physical and emotional pain JAMA 2003;290:2389
W artykule przeglądowym w JAMA Brian Vastag opisuje zależności pomiędzy bólem psychicznym i fizycznym. Jak wspomina, związek pomiędzy bólem fizycznym a cierpieniem psychicznym jest głęboko zakorzeniony w kulturze. Psycholog Mark Leary badając lingwistykę bólu stwierdził, że w 15 analizowanych językach pojęcie bólu fizycznego w dużym stopniu pokrywa się z pojęciem cierpienia psychicznego.

Wydaje się, że nie jest to dziełem przypadku. Przewlekły ból może spowodować depresję, która z kolei nasila dolegliwości bólowe. Blisko 80% pacjentów z depresją zgłasza przede wszystkim dolegliwości somatyczne. Od blisko 30 lat leki przeciwdepresyjne są stosowane w leczeniu fibromialgii i innych przewlekłych zespołów bólowych. W leczeniu napięciowych bólów głowy okazały się nawet skuteczniejsze od technik relaksacyjnych.

Układy serotoninergiczny i noradrenergiczny odgrywają istotną rolę nie tylko w regulacji nastroju, ale również w hamowaniu nadmiaru impulsów nerwowych dochodzących z trzewi, skóry i mięśni. Zaburzenie czynności tych układów może być przyczyną licznych dolegliwości somatycznych zgłaszanych przez pacjentów z depresją. Osoby z genetycznie uwarunkowaną zwiększoną aktywnością COMT (enzymu metabolizującego noradrenalinę i dopaminę) są bardziej odporne na ból. U osób tych stwierdzono w PET zwiększoną aktywność receptorów opioidowych we wzgórzu i ciele migdałowatym. W badaniu fMRI, w czasie odczuwania bólu, aktywowana jest przednia część zakrętu obręczy. Aktywacja prawej brzusznej kory przedczołowej wiąże się z hamowaniem reakcji na ból. Okolice te są identycznie aktywowane w reakcji na społeczne odrzucenie.

Badania te pokazują, w jak dużym stopniu pokrywają się neurofizjologiczne mechanizmy odczuwania bólu fizycznego i cierpienia psychicznego.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2003-11-12