Badanie ALLHAT: „twarde” i „miękkie” punkty końcowe-komentuje F. Messerli

Franz H. Messerli – ALLHAT, or the soft science of the secondary end point Ann Intern Med;2003;139:777
Opublikowany w bieżącym roku raport amerykańskiego Połączonego Komitetu do spraw Prewencji, Wykrywania, Oceny i Leczenia Nadciśnienia Tętniczego (JNC 7) zaleca stosowanie diuretyków, jako leków pierwszego rzutu u chorych z niepowikłanym nadciśnieniem tętniczym. Zalecenie powyższe w decydującej mierze oparto na wnioskach z zakończonego w 2002 roku badania ALLHAT.

Franz Messerli wskazuje w swym komentarzu na istotną słabość tej interpretacji: przewaga diuretyków nad ACE-inhibitorami oraz antagonistami wapnia wyrażała się jedynie w częstości wystąpienia niektórych (spośród ponad 50 analizowanych) wtórnych (miękkich-„soft data”) punktów końcowych. Zdaniem autora, najważniejszym wnioskiem z badania ALLHAT jest brak różnicy pomiędzy badanymi lekami w zakresie podstawowego punktu końcowego (śmiertelność sercowo-naczyniowa oraz zawały niezakończone zgonem) – tylko analiza podstawowego punktu końcowego (primary end-point) odpowiada bowiem na postawioną w protokole badania hipotezę badawczą.

W opinii autora, różnice w częstości rozpoznawania niewydolności serca w badanych grupach może tłumaczyć moczopędny efekt diuretyku, maskujący objawy niewydolności serca. Messerli podkreśla ponadto, że ryzyko wystąpienia cukrzycy de novo wśród osób przyjmujących diuretyk, było o ok. 50 % wyższe niż u osób leczonych ACE-inhibitorem, oraz o ok. 25 % wyższe niż u osób otrzymujących antagonistę wapnia.

Autor uważa, że czas trwania badania ALLHAT był zbyt krótki, aby uwidocznić niekorzystny wpływ cukrzycy, związanej z przyjmowaniem tiazydów. W jednym z ostatnich zdań komentarza podkreśla również, iż wpływ na kształt wskazówek JNC 7 mógł mieć fakt, iż połowę autorów tego dokumentu stanowili badacze ALLHAT.

Pomimo wspomnianych zastrzeżeń Messerli uznaje badanie ALLHAT za kamień milowy w badaniach nad terapią nadciśnienia i źródło ogromnej ilości informacji naukowych. Zdaniem autora, pytanie o przewagi określonych grup leków hipotensyjnych traci na znaczeniu, ponieważ większość chorych, nawet z umiarkowanym nadciśnieniem – jak wykazało badanie ALLHAT – wymaga terapii skojarzonej.

Opracowane na podstawie: Annals of Internal Medicine / 2003-11-04