Ciśnienie skurczowe, rozkurczowe i ciśnienie tętna a śmiertelność

Roberto Pastor-Barriuso i wsp – Systolic blood pressure, diastolic blood pressure, and pulse pressure: an evaluation of their joint effect on mortality Ann Intern Med 2003;139:731
W ostatnich latach trwa ożywiona dyskusja, które z elementów ciśnienia tętniczego (ciśnienie skurczowe, rozkurczowe, czy różnica między nimi – ciśnienie tętna) mają decydujący wpływ na wystąpienie powikłań sercowo-naczyniowych. Przeprowadzone w USA, prospektywne badanie populacyjne (Second National Health and Nutrition Examination Survey – NHANES II), dostarczyło informacji, umożliwiających statystyczną ocenę zależności między wysokością poszczególnych składowych ciśnienia tętniczego a śmiertelnością.

Do analizy wykorzystano wyniki pomiarów ciśnienia, wykonanych w latach 1976-1980, u blisko 8 tysięcy osób bez objawów chorób serca i naczyń, w wieku od 30 do 74 lat. Z krajowych baz danych (National Death Index oraz Social Security Administration Death Master File) uzyskano informacje o zgonach oraz ich przyczynach wśród osób badanych. W latach 1976-1992 zmarło 1588 uczestników badania, spośród nich 582 z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Stwierdzono liniową zależność między skurczowym ciśnieniem krwi a śmiertelnością całkowitą oraz śmiertelnością z przyczyn sercowo-naczyniowych: im wyższe ciśnienie skurczowe, tym wyższe ryzyko zgonu. Wzrost ciśnienia rozkurczowego powyżej 80 mm Hg u osób młodych (poniżej 65 roku życia), wiązał się również ze wzrostem ryzyka zgonu. U osób starszych obserwowano natomiast zjawisko „krzywej J” – najniższe ryzyko zgonu obserwowano przy wartościach ciśnienia rozkurczowego ok. 80 mm Hg; w stosunku do tej wartości zarówno spadek jak i wzrost ciśnienia rozkurczowego prowadził do wzrostu śmiertelności. Nie stwierdzono przejrzystej zależności między ciśnieniem tętna a śmiertelnością; ryzyko zgonu było zależne od wieku, a także wiązało się bardziej z bezwzględnymi wartościami ciśnienia skurczowego i rozkurczowego niż różnicą między nimi.

Autorzy, ze względu na złożoność związku pomiędzy ciśnieniem tętna a śmiertelnością, nie zalecają posługiwania się tym parametrem w ocenie ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych i przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych. Rekomendują natomiast analizowanie wartości zarówno skurczowego, jak i rozkurczowego ciśnienia tętniczego.

Opracowane na podstawie: Annals of Internal Medicine / 2003-11-04