Rola pacjenta w podejmowaniu decyzji terapeutycznych-koncepcja „concordance”: blaski i cienie

Giselle Jones – Prescribing and taking medicines. Concordance is a fine theory but is mostly not being practised BMJ 2003;327:819
Angielski termin „compliance”, tłumaczony jako stosowanie się do zaleceń terapeutycznych, zakłada dominującą rolę lekarza w podejmowaniu decyzji o rodzaju leczenia. Krytycy hierarchicznej relacji w stosunkach lekarz-pacjent argumentują, że leczenie narzucone przez tego pierwszego nie może być w pełni skuteczne. Jako dowód przytaczają liczby: połowa przewlekle chorych nie stosuje przepisywanych leków.

Alternatywą dla określenia „compliance” jest „concordance”, czyli współdziałanie lekarza i pacjenta w wyborze optymalnego sposobu postępowania. Na drodze do popularyzacji nowej formy podejmowania decyzji terapeutycznych pojawiają się liczne przeszkody. Większość lekarzy nie słyszało lub nie rozumie znaczenia nowego terminu. Wiedza personelu medycznego na temat sposobów poprawy komunikacji z pacjentem jest skąpa. Wiadomo, że obie strony różnie oceniają zysk i ryzyko związane z leczeniem.

Przykładowo, profilaktyka farmakologiczna ma zdecydowanie więcej zwolenników wśród lekarzy niż pacjentów, którzy widzą w niej przede wszystkim źródło potencjalnych działań niepożądanych leków. Sami lekarze nie dysponują jednoznacznymi dowodami na to, że wdrożenie idei „concordance” przełoży się na wzrost skuteczności terapii. Pojawiają się również problemy etyczne. Jak zareagować, jeśli wybór dokonany przez pacjenta jest jednoznacznie błędny? Co zrobić, jeśli decyzja pacjenta stanowi zagrożenie dla jego otoczenia? Jak włączyć w proces podejmowania decyzji dziecko?

Podsumowując, wdrażanie koncepcji „concordance” jest procesem wielostopniowym, wymaga zdecydowanych działań instytucji ochrony zdrowia, a także zmiany nastawienia lekarzy.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2003-10-11