Czy istnieje dolna granica nadciśnienia tętniczego?

W. Kannel, R. Vasan, D. Levy – Is the relation of systolic blood pressure to risk of cardiovascular disease continuous and graded, or are there critical values? Hypertension 2003;42;453
W krótkim artykule przeglądowym autorzy Framingham Heart Study (Kannel, Vasan i Levy) omawiają problem istnienia (lub braku) progowych wartości ciśnienia tętniczego wyznaczających rozpoznanie „nadciśnienia tętniczego.”

Badania populacyjne w wielu krajach rozwiniętych wykazały, że ciśnienie skurczowe krwi u większości ludzi podnosi się wraz z wiekiem, natomiast ciśnienie rozkurczowe wrasta do 55 roku życia, po czym obniża się. Wiąże się z tym pytanie, czy istnieje sztywna granica między ciśnieniem prawidłowym a nadciśnieniem tętniczym, czy też ciśnienie prawidłowe płynnie przechodzi w nadciśnienie?

Wyniki prowadzonego od 1948 r., prospektywnego, obserwacyjnego badania Framingham wskazują, że ryzyko powikłań nadciśnienia tętniczego wzrasta wraz ze wzrostem wartości ciśnienia i nie ma granicznej wartości ciśnienia, poniżej której ryzyko wystąpienia udaru mózgu i choroby wieńcowej byłoby niezmiennie małe. Inaczej mówiąc, istnieje ciągły, stopniowy związek ciśnienia tętniczego i ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Wyniki badania MRFIT wykazały, że również w populacji osób z ciśnieniem skurczowym poniżej 140 mm Hg wzrost ciśnienia o każde 10 mm Hg związany jest ze wzrostem śmiertelności z powodu choroby wieńcowej. Autorzy przeprowadzonej w 2002 r. meta-analizy danych pochodzących z ponad 60 badań klinicznych, obejmujących łącznie prawie milion osób stwierdzili, że ryzyko udaru mózgu lub zgonu z powodu choroby wieńcowej podwaja się przy skoku ciśnienia skurczowego o 20 mm Hg lub rozkurczowego o 10 mm Hg. Ponadto nie znaleźli oni progowych wartości ciśnienia (oceniając rokowanie u osób z ciśnieniem ponad 115/75 mm Hg), powyżej których następowałby gwałtowny skok ryzyka powikłań nadciśnienia tętniczego.

Skoro istnieje liniowy związek pomiędzy wysokością ciśnienia tętniczego a ryzykiem wystąpienia udaru oraz choroby wieńcowej, nasuwa się pytanie, przy jakich wartościach rozpocząć leczenie hipotensyjne? Kannel i wsp. podkreślają, że przed podjęciem indywidualnej decyzji o leczeniu osób z wysokim prawidłowym ciśnieniem tętniczym oraz z łagodnym nadciśnieniem, należy wziąć pod uwagę dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak: hiperlipidemia, cukrzyca, choroba wieńcowa lub choroby nerek.

Opracowane na podstawie: Hypertension / 2003-10-29