Jak wprowadzać do praktyki „medycynę opartą na faktach”

Richard Grol i Jeremy Grimshaw – From best evidence to best practice: effective implementation of change in patients` care Lancet 2003;362:1225
Richard Grol i Jeremy Grimshaw na łamach czasopisma Lancet podjęli się oceny skuteczności zastosowania w praktyce klinicznej medycyny opartej na faktach (EBM). Zwrócili przy tym uwagę na ogromny zasób informacji, jakimi dysponuje EBM – corocznie w MEDLINE ukazuje się mniej więcej 10 000 nowych badań randomizowanych, a baza danych Cochrane Collaboration zawiera ich już około 350 000. Ocenia się, że podtrzymywanie aktualnej wiedzy wymagałoby od internisty czytania codziennie około 20 artykułów.

Jednocześnie największym problemem pozostaje stosowanie uznanych i sprawdzonych metod leczniczych i diagnostycznych w praktyce klinicznej. Badania potwierdzają, że wielu chorych otrzymuje leczenie w sposób niedostosowany do aktualnych zaleceń lub wręcz o potwierdzonej szkodliwości.

Autorzy artykułu podjęli się oceny ponad 200 badań weryfikujących sposoby wprowadzania EBM do praktyki klinicznej. Do najczęściej podawanych przyczyn braku stosowania EBM w praktyce należały: niedostateczna motywacja personelu medycznego, brak czasu, brak systemu wprowadzenia i przestrzegania EBM, niedostateczna wiedza lekarzy o standardach, „rutyna lekarska lub doświadczenie przełożonego niezgodne z EBM”.

Różne sposoby wprowadzania EBM do praktyki medycznej są skuteczne, jednak brak jest uniwersalnego mechanizmu pozwalającego na znaczną poprawę we wszystkich sytuacjach. Do najbardziej skutecznych metod należą: interaktywne spotkania w grupie, programy komputerowe, kampanie w mediach oraz łączenie różnych sposobów edukacji i współpracy zespołowej. Niejednokrotnie przewyższają one efektywnością konferencje i szkolenia naukowe oraz spotkania i konsultacje z ekspertami. Należy zaplanować zróżnicowane sposoby edukacji i kontroli (np. komputerowe systemy przypominające i wspierające decyzje) EBM oraz oceniać na bieżąco skuteczność stosowania EBM w praktyce. W system włączania EBM do praktyki klinicznej wskazane jest zaangażowanie całego personelu medycznego uczestniczącego w procesie leczniczym. W projektach nastawionych na prewencję i leczenie pozaszpitalne zalecane jest również włączenie do tego procesu chorego.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2003-10-11