Ubóstwo zwiększa ryzyko chorób psychicznych

E. Jane Costello i wsp – Relationships between poverty and psychopathology. A natural experiment JAMA 2003;290:2023
W Journal of American Medical Association ukazał się artykuł autorstwa Costello i wsp., analizujący zależność przyczynowo-skutkową pomiędzy ubóstwem a stanem zdrowia psychicznego. Wieloletnie obserwacje wskazują na istnienie zależności pomiędzy niskim statusem materialnym a większą częstością występowania chorób psychicznych. Dotychczasowe obserwacje nie pozwalały stwierdzić, czy czynnikiem wyzwalającym zaburzenia psychiczne jest bezpośrednio bieda i stres z niej wynikający (teoria przyczynowa, social causation), czy też choroby psychiczne występują u osób z predyspozycją genetyczną, które w związku z tym popadają w biedę lub nie potrafią z niej wyjść (teoria selekcji, social selection).

W rozstrzygnięciu pomogło zdarzenie, które miało miejsce w rezerwacie północnoamerykańskich Indian. W połowie lat 90-tych ubiegłego wieku otwarto tam kasyno, które stało się miejscem pracy dla wielu dotychczas bezrobotnych mieszkańców okolicy. Tym samym części rodzin udało się przekroczyć granicę ubóstwa.

Wyprzedzając te zdarzenia Costello i wsp. od 1993 roku obserwowali liczną (n = 1420) grupę dzieci w wieku 9-13 lat zamieszkujących tereny rezerwatu. Jedną czwartą uczestników próby stanowiły dzieci Indian, w trzech czwartych były to dzieci osób rasy białej. Interwencja polegała na corocznej ocenie psychiatrycznej i łącznej ocenie zaburzeń w oparciu o specjalną skalę uwzględniającą rozpoznania wg klasyfikacji DSM-IV.

Przed otwarciem kasyna, nasilenie zaburzeń psychicznych było większe u dzieci z ubogich rodzin. Po otwarciu, punktacja w skali DSM-IV u dzieci, których sytuacja materialna uległa poprawie (14% badanych), obniżyła się do wartości obserwowanych w grupie, która nigdy nie była uboga (32% badanych, iloraz szans obniżenia – 1.50). Z kolei nasilenie zaburzeń psychicznych u dzieci, u których status materialny nie poprawił się (53%), było porównywalne z okresem przed otwarciem kasyna (iloraz szans braku zmian – 0.91). Warto podkreślić, że zależność była swoista dla zaburzeń zachowania i zaburzeń opozycyjno-buntowniczych, ale nie dla zaburzeń lękowych i depresji.

Podsumowując, przeprowadzony eksperyment wskazuje na słuszność teorii środowiskowych uwarunkowań niektórych zaburzeń psychicznych.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2003-10-15