Zbyt mało jest projektów badawczych w opiece podstawowej

Jan M. De Maeseneer i wsp – The need for research in primary care Lancet 2003;362:1314
W piśmie „Lancet” Jan M. De Maeseneer i wsp. omawiają ograniczenia programów badawczych, utrudniające zastosowanie ich wyników w codziennej praktyce lekarskiej. Zdaniem autorów algorytmy decyzyjne oparte wyłącznie na badaniach klinicznych, a nie uwzględniające specyfiki konkretnej populacji pacjentów i struktury systemu ochrony zdrowia, mają ograniczoną przydatność w warunkach podstawowej opieki zdrowotnej.

W przeciwieństwie do randomizowanych i kontrolowanych badań, populacja leczona przez lekarza rodzinnego rzadko daje się ściśle zdefiniować, a znaczny odsetek pacjentów stanowią osoby starsze, z wieloma chorobami.

Podstawowym założeniem autorów badań klinicznych jest to, że uczestnicy podejmują racjonalne decyzje i czują odpowiedzialność za własne zdrowie. W medycynie pierwszego kontaktu takie założenie jest nieuzasadnione.

Istnieje rozdźwięk pomiędzy pytaniami stawianymi przez lekarza rodzinnego a odpowiedziami udzielanymi przez medycynę kliniczną. Coraz głośniej mówi się o potrzebie zwiększenia nakładów na projekty badawcze prowadzone w warunkach podstawowej opieki medycznej. Badania wartościowe z punktu widzenia lekarza pierwszego kontaktu powinny koncentrować się na codziennych problemach – częściej na objawach klinicznych, a rzadziej na jednostkach chorobowych. Analizowane zagadnienie powinno odzwierciedlać konkretną sytuację, w której może znaleźć się lekarz konsultując pacjenta.

Konieczne jest zwiększenie liczby badań oceniających przydatność metod diagnostycznych. Należy unikać „sterylnego” doboru grup badanych – uczestnikami prób powinny być częściej osoby starsze, z wieloma przewlekłymi chorobami. Istnieje potrzeba bardziej szczegółowej analizy wpływu czynników socjoekonomicznych, kulturowych i etnicznych na wybór i skuteczność leczenia. Lekarze rodzinni powinni mieć dostęp do wiarygodnych danych na temat relacji koszt-efekt, uwzględniających nie tylko aspekty ekonomiczne, ale również preferencje i specyfikę pacjentów.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2003-10-18