Nowe anatomiczne podstawy zaburzeń neuropsychiatrycznych i uzależnień

Lennart Heimer – A new anatomical framework for neuropsychiatric disorders and drug abuse. Am J Psychiatry 2003;160:1726
W obszernym artykule opublikowanym w American Journal of Psychiatry, Lennart Heimer dokonał przeglądu informacji na temat anatomicznych podstaw zaburzeń neuropsychiatrycznych i uzależnień.

Dzięki trwającym dziesięciolecia poszukiwaniom neurofizjologów układ nerwowy powoli przestaje być tajemnicą. Wprowadzanie nowych technik histologicznych, od pionierskich metod histochemicznych po coraz bardziej zaawansowane techniki komputerowej obróbki obrazu mikroskopowego i metody histofluorescencyjne, pomogło połączyć poszczególne struktury anatomiczne mózgu w czynnościowe układy, nakazując rewizję dotychczasowych podziałów.

Jednym z dyskutowanych pojęć neuroanatomicznych jest koncepcja rozszerzonego ciała migdałowatego i połączeń obszarów brzusznych prążkowia i gałki bladej, które mają charakter wzajemnie wzbudzających się obwodów. Zaburzenie funkcjonowania tych obszarów jest hipotetycznym źródłem objawów schizofrenicznych, a także natręctw i wzmożonej agresywności.

Zanik neuronów okolicy jąder podstawy mózgu, a zwłaszcza jądra Meynerta, jest obserwowany w chorobie Parkinsona, zespole Downa i chorobie Alzheimera. Być może występowanie urojeń i halucynacji w przebiegu choroby Alzheimera ma związek ze zmianami w tej właśnie okolicy, podczas gdy za objawy otępienne odpowiada okolica hipokampa.

W części prążkowia zwanej skorupą, znajduje się znaczna ilość receptorów opiatowych i dopaminergicznych, co wskazuje, że właśnie ta okolica jest znaczącym celem działania leków antypsychotycznych. Nowe obserwacje pokazują, że przeciwstawianie układu limbicznego i jąder podstawy mózgu jest błędem. Jeżeli drogi projekcyjne z kory mózgu, włączając w to obszary kory węchowej, hipokampa oraz ciała migdałowatego mają wspólne połączenia z jądrami podstawy, to wszystkie główne zaburzenia kresomózgowia są jednocześnie, przynajmniej w pewnym stopniu, zaburzeniami jąder podstawy.

Dzięki nowemu spojrzeniu na anatomię mózgowia rozdzielanie psychiatrii i neurologii odchodzi w przeszłość, a na znaczeniu zyskuje pojęcie zaburzeń neuropsychiatrycznych.

Opracowane na podstawie: American Journal of Psychiatry / 2003-10-28