Czy istnieją różnice w skuteczności leków przeciwdepresyjnych w zależności od płci?

Malene Hildebrandt i wsp – Are gender differences important for the clinical effects of antidepressants Am J Psychiatry 2003;160:1643
Kobiety chorują na depresję dwukrotnie częściej od mężczyzn. Istnieją dane wskazujące na zależne od płci różnice w aktywności enzymów metabolizujących leki przeciwdepresyjne. Stosunkowo niewiele wiadomo natomiast na temat różnic w skuteczności leków przeciwdepresyjnych u mężczyzn i kobiet.

W opublikowanej w Archives of General Psychiatry pracy wykorzystano wyniki 3 badań prowadzonych w Danii w latach 1980-90. Do analizy włączono dane 292 pacjentów (96 mężczyzn i 196 kobiet) w wieku od 19 do 70 lat, hospitalizowanych z powodu dużej depresji, rozpoznanej wg kryteriów DSM III lub DSM III-R. Nasilenie objawów depresji w grupie badanej przekraczało 18 punktów w skali Hamiltona (HDRS) i/lub 9 punktów w podskali depresji. Po 7 dniach przerwy w podawaniu leków przeciwdepresyjnych (okres „washout”), pacjenci otrzymali w podwójnie ślepej próbie jeden z czterech preparatów: 150 mg/dobę klomipraminy, 40 mg/dobę citalopramu, 30 mg/dobę paroksetyny lub 400 mg/dobę moklobemidu.

W trakcie 5 tygodniowego leczenia stan psychiczny chorych oceniano w odstępach 7-dniowych. Analizowano tolerancję leku, dane demograficzne i dotychczasowy przebieg choroby. Redukcja objawów depresji o 50% występowała w podobnym zakresie u mężczyzn i kobiet, nie zaobserwowano też różnic pomiędzy kobietami a mężczyznami w nasileniu poszczególnych objawów depresji. Nie wykazano zależnych od płci różnic w tolerancji leczenia. W grupie klomipraminy najczęstszymi przyczynami wykluczenia z badania były objawy uboczne: hipotonia ortostatyczna i „kołatanie serca”. W pozostałych grupach o odstawieniu leczenia decydowały: subiektywny „brak efektów” lub odczuwane „pogorszenie objawów depresji”. Drżenie kończyn częściej występowało u kobiet, a hipotonia ortostatyczna u mężczyzn-różnice te nie były jednak istotne statystycznie. Stężenie klomipraminy we krwi było wyższe u kobiet, nie korelowało jednak ze skutecznością leczenia.

W podsumowaniu autorzy stwierdzili, że płeć nie miała wpływu na skuteczność powszechnie stosowanych leków przeciwdepresyjnych, należy jednak rozważyć odmienne dawkowanie leków trójcyklicznych u kobiet.

Opracowane na podstawie: American Journal of Psychiatry / 2003-09-19