Szczęśliwe starzenie się – jak je zdefiniować i jak zapewnić?

Thomas A. Glass – Assesing the success of successful aging Ann Intern Med 2003;139:382
Artykuł redakcyjny Annals of Internal Medicine poświęcono starzeniu się. Określenie “szczęśliwe starzenie się” robi karierę w literaturze medycznej, pomimo że żadna z dotychczas proponowanych definicji tego terminu nie zyskała powszechnej aprobaty.

Według szkoły psychosocjalnej, szczęśliwe starzenie się jest stanem psychicznym, w którym człowiek odczuwa satysfakcję z życia i akceptuje nieuchronną śmierć. Z kolei szkoła biomedyczna kojarzy szczęśliwe starzenie się z dobrostanem fizycznym, a więc brakiem chorób i zachowaniem pełnej samodzielności. Zdaniem autora, obie definicje są jednostronne, a omawiany proces to coś więcej niż długie życie w dobrym zdrowiu i dla każdego człowieka może oznaczać co innego. Odpowiedź na pytanie, jak szczęśliwą starość definiują osoby bezpośrednio zainteresowane, a więc w podeszłym wieku, nie jest znana.

Zapewnienie szczęśliwej starości, rozumianej przede wszystkim jako dobrostan fizyczny, jest głównym celem programów interwencyjnych, prowadzonych od lat w krajach rozwiniętych. Ocena skuteczności tych działań nie jest jednoznaczna. Znaczna część interwencji okazała się nietrafiona, a niemały odsetek dobrze rokujących programów nie został wprowadzony w życie.

W praktyce, wdrożenie efektywnego programu prozdrowotnego skierowanego do osób starszych wiązałoby się, zdaniem autora, z koniecznością reorganizacji systemu ochrony zdrowia, w tym z całkowitą zmianą priorytetów i zasad refundacji, co budzi naturalny opór urzędników. W tej sytuacji największą odpowiedzialność za przebieg procesu szczęśliwego starzenia się ponosi lekarz pierwszego kontaktu. W oparciu o prosty kwestionariusz powinien ustalić oczekiwania pacjentów związane z okresem starzenia się, a następnie udzielać pomocy w realizacji tych celów.

Doświadczenie wskazuje, że choroby i obniżona sprawność fizyczna nie wykluczają szczęśliwej starości, jeśli udaje się zminimalizować cierpienie, uniknąć izolacji towarzyskiej oraz zachować niezależność. Problemowi szczęśliwego starzenia się poświęcono suplement do sierpniowego wydania Annals of Internal Medicine.

Opracowane na podstawie: Annals of Internal Medicine / 2003-09-02