Nauka porozumiewania się z pacjentem

M.J. Yedidia – Effect of communications training on medical students performance JAMA 2003;290:1157
Właściwie przeprowadzone badanie kliniczne wpływa na trafność rozpoznania i skuteczność terapii. Decydują o tym m.in. zdolności porozumiewania się lekarza z chorym. Autorzy pracy ocenili zintegrowany z zajęciami klinicznymi program nauki komunikowania się z pacjentami. Grupę badaną stanowiło 155 studentów medycyny III roku, poddanych odpowiedniemu przeszkoleniu (grupę kontrolną stanowiło 138 studentów uczestniczących w standardowym programie kształcenia).

Prezentowane sytuacje obejmowały m.in.: impotencję o podłożu psychogennym u młodej osoby, telefon matki w sprawie gorączki u dziecka, depresję u osoby starszej, rzucanie palenia, dodatni test tuberkulinowy, błędnie przepisany lek, badanie NMR z powodu dyskopatii, brak zgody na transfuzję krwi u dziecka, przekazanie informacji o chorobie nowotworowej.

Ocenę skuteczności programu dydaktycznego przeprowadzano w warunkach symulacji sytuacji klinicznej z przeszkolonymi w tym celu pacjentami, na początku i pod koniec programu dydaktycznego. Stosowano procentową skalę oceny zdolności komunikowania, gdzie 100% odpowiadało maksymalnej ilości uzyskanych punktów. Posługiwano się również wskaźnikiem ogólnej oceny (w skali od 1 do 4), który mówił o tym, czy pacjent poleciłby danego studenta swojemu znajomemu.

Jak pokazały wyniki pracy, zdolności porozumiewania się uległy poprawie po ukończeniu programu nauczania, przy czym w grupie interwencji poprawa była istotnie większa: 8,2% v 4,8% (w stosunku do testu początkowego). Korzystne zmiany dotyczyły: umiejętności nawiązywania i podtrzymywania właściwego kontaktu z chorym, organizacji wizyty i wykorzystania jej czasu, stopnia oceny problemu klinicznego i sytuacji chorego, a także zdolności negocjacji i wypracowania wspólnej decyzji. Studenci poddani szkoleniu byli istotnie częściej „polecani” znajomym uczestniczących w badaniu chorych.

Jak w dyskusji zauważają autorzy pracy nie wiadomo, czy takie różnice przekładają się na korzyści kliniczne. Zagadnieniu temu poświęcono niewiele badań. W jednym z nich wykazano, że zmiana w sposobie badania klinicznego powoduje, że pacjent jest skłonny dłużej pozostawać pod opieką tego samego lekarza. Można więc mieć nadzieję, że rozszerzenie programu nauczania studentów o elementy komunikowania się poprawi fachowość i skuteczność badania klinicznego.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2003-09-03