Badania przesiewowe w kierunku cukrzycy – doświadczenia irlandzkie

S. M. Smith i wsp – Irish diabetes detection programme in general practice Diabet Med 2003;20:717
Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne w celu rozpoznania cukrzycy zaleca oznaczenie stężenia glukozy na czczo. Światowa Organizacja Zdrowia schemat rozpoznania cukrzycy uzupełnia o wykonanie doustnego testu obciążenia 75 gramami glukozy (OGTT). Autorzy pracy, posługując się złożonym algorytmem kwalifikacji do badań przesiewowych w kierunku hiperglikemii, ocenili częstość występowania cukrzycy typu 2. (DM2), upośledzonej tolerancji glukozy (IGT) i nieprawidłowej glikemii na czczo (IFG), w populacji pacjentów praktyk ogólnych w Irlandii.

Każdy spośród kolejnych stu pacjentów > 40 roku życia, zgłaszających się z dowolnych przyczyn do lekarza rodzinnego, wypełniał ankietę oceniającą występowanie lub ryzyko wystąpienia cukrzycy. Zawierała ona pytania o objawy (wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, pogorszenie ostrości widzenia, zmiany grzybicze w obrębie narządów płciowych i parestezje w obrębie stóp) oraz o czynniki ryzyka (wiek powyżej 50 lat, nadwaga, wywiad rodzinny, nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, „problemy z krążeniem”, cukrzyca ciężarnych).

Wystąpienie dwóch spośród objawów lub czynników ryzyka kwalifikowało pacjentów do wykonania oznaczenia stężenia glukozy. Jeżeli jej wartość przekraczała 11,1 mmol/l rozpoznawano cukrzycę, a jeżeli mieściła się w zakresie 5,5-11,1 mmol/l wykonywano test doustnego obciążenia glukozą. Wyniki testu interpretowano zgodnie z kryteriami WHO i ADA.

Na podstawie danych uzyskanych od 3821 pacjentów, cukrzycę typu 2. rozpoznano u 9,2%, z czego jedna czwarta to przypadki choroby świeżo wykrytej. Częstość występowania nieprawidłowej glikemii na czczo wyniosła 1,7%, natomiast upośledzonej tolerancji glukozy 2,7%. Gdyby nie wykonywano testu doustnego obciążenia glukozą to nierozpoznanych pozostało by 81% przypadków upośledzonej tolerancji glukozy oraz 14,4% przypadków świeżo rozpoznanej cukrzycy.

Istotnymi statystycznie predyktorami rozpoznania zaburzeń metabolizmu glukozy były: nadwaga, wiek >50 roku życia i nadciśnienie tętnicze. Wydaje się, że zastosowany schemat rozpoznawania zaburzeń metabolizmu glukozy jest efektywny pod względem ekonomicznym, a zastosowanie OGTT zapewnia wykrycie większej liczby osób z hiperglikemią, narażonych na powikłania ze strony układu krążenia.

Opracowane na podstawie: Diabetic Medicine / 2003-09-05