Czy przekonanie o kluczowej roli znanych czynników ryzyka w patogenezie choroby wieńcowej powinno ulec zmianie?

Philip Greenland i wsp – Major risk factors as antecedents of fatal and nonfatal coronary heart disease events JAMA 2003;290:891
Wieloletnie badania nad patogenezą choroby wieńcowej doprowadziły do zdefiniowania głównych czynników ryzyka CHD. Są nimi: podwyższony poziom cholesterolu i ciśnienia tętniczego, palenie papierosów, cukrzyca i niekorzystne nawyki żywieniowe.

W ostatnich latach opublikowano wyniki kilku badań tworzących wyłom w spójnej koncepcji zależności przyczynowo-skutkowej pomiędzy głównymi czynnikami ryzyka a CHD i jej powikłaniami. Autorzy tych prac stwierdzili, że w znacznym odsetku przypadków, niekiedy przekraczającym 50%, choroba wieńcowa występuje pomimo nieobecności głównych czynników ryzyka.

Szczegółowa analiza tych badań wskazuje jednak, że ocena ekspozycji na czynniki ryzyka była niepełna, a tym samym ostateczne wnioski mogą być nieuprawnione. W sierpniowym wydaniu JAMA ukazały się wyniki badania Greenlanda i wsp., które jednoznacznie potwierdzają kluczową rolę głównych czynników ryzyka w występowaniu CHD i jej powikłań. Autorzy przeanalizowali dokumentację medyczną kilkuset tysięcy osób w wieku 18-59 lat, uczestniczących w 3 prospektywnych badaniach kohortowych, z okresem obserwacji trwającym od 21 do 30 lat. Głównym mierzonym parametrem była częstość występowania co najmniej jednego z głównych czynników ryzyka u osób, które zmarły z powodu powikłań choroby wieńcowej lub przebyły zawał serca. Jako czynniki ryzyka przyjęto: stężenie cholesterolu całkowitego > 240 mg%, ciśnienie tętnicze co najmniej 140/90 mm Hg, cukrzycę oraz palenie.

Ekspozycję na co najmniej jeden z głównych czynników ryzyka potwierdzono u 87%-100% 40-59-latków, którzy w okresie obserwacji zmarli z powodu CHD i odpowiednio u: 87% i 92% kobiet i mężczyzn w tym samym przedziale wiekowym, którzy przebyli zawał serca.

Wyniki tej analizy podważają teorię zakładającą istnienie innych, ważniejszych od już zdefiniowanych, czynników ryzyka choroby wieńcowej. Jednocześnie, badanie potwierdza zasadność działań ukierunkowanych na modyfikację głównych czynników ryzyka CHD.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2003-08-20