Depresja i słabe wsparcie społeczne po zawale serca – wyniki badania ENRICHD

ENRICHD Investigators – Effects of treating depression and low perceived social support on clinical events after myocardial infarction JAMA 2003;289:3106
Depresja i niski poziom wsparcia społecznego (NWS) uznawane są za czynniki ryzyka zwiększające częstość powikłań sercowo-naczyniowych po incydentach wieńcowych. Brak jest jednak badań oceniających skuteczność leczenia depresji i wsparcia psychologicznego po zawale serca (MI).

W latach 1996-1999 do randomizowanego badania ENRICHD (ENchancing Recovery In Coronary Heart Disease) włączono ponad 2400 chorych w pierwszym miesiącu po MI, u których rozpoznano depresję lub/i NWS. Depresję określano na podstawie kryteriów DSM-IV, a NWS za pomocą skali ENRICHD Social Support Instrument (ESSI).

Celem pracy było porównanie wpływu standardowej opieki medycznej i specjalistycznej opieki psychoterapeutycznej na występowanie zgonów i nie zakończonych zgonem zawałów serca. Podstawą psychoterapii były: poznawcza terapia behawioralna, edukacja na temat czynników ryzyka oraz określenie relacji międzyludzkich i potrzeb socjalnych u osób z NWS. Osoby z ciężką depresją lub brakiem odpowiedzi na terapię behawioralną po 5 tygodniach kierowano na konsultację psychiatryczną w celu rozpoczęcia leczenia preparatami przeciwdepresyjnymi (leki mogły być podawane również w grupie opieki standardowej).

W ciągu 6-ciu miesięcy, w porównaniu do zwykłej opieki medycznej, chorzy leczeni w ramach specjalistycznej opieki psychoterapeutycznej wykazali się istotną redukcją poziomu i intensywności objawów depresji (p<0,001) oraz poprawą wskaźników wsparcia społecznego i kontaktów międzyludzkich (p<0,001). Różnice te zanikały w 30-miesięcznej obserwacji, głównie z powodu poprawy leczenia w ramach zwykłej opieki medycznej.

W porównaniu ze standardowym sposobem postępowania, psychoterapia nie zmniejszyła w sposób istotny częstości powikłań kardiologicznych (w obu grupach badanych odpowiednio: 24.1% i 24.2%, liczonych łącznie zgonów i nie zakończonych zgonem zawałów serca). W obu badanych grupach obserwowano wzrost stosowania leków przeciwdepresyjnych z odpowiednio: 5% i 9% w pierwszych miesiącach obserwacji do 20% i 28% pod koniec badania.

W analizach post hoc stwierdzono istotną, ponad 30% redukcję zgonów i zawałów u osób stosujących leki przeciwdepresyjne. Należy jednak pamiętać, że leczenie antydepresantami nie miało charakteru ślepej próby, a analiza miała charakter retrospektywny.

W opinii autorów, dobra opieka w grupie standardowej i częste stosowanie leków przeciwdepresyjnych poprawiły rokowanie i dlatego terapia psychoterapeutyczna nie miała istotnego wpływu na redukcję powikłań. Bardzo istotna redukcja zgonów i zawałów serca u osób stosujących leki przeciwdepresyjne uzasadnia przeprowadzenie randomizowanego badania z leczeniem farmakologicznym depresji po zawale serca.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2003-06-18