Zespół metaboliczny – kontrowersje

J.B. Meigs – Metabolic syndrom BMJ 2003;327:61
Koncepcję istnienia wspólnej przyczyny odpowiedzialnej za ścisły związek pomiędzy cukrzycą typu 2 a chorobami układu sercowo-naczyniowego Światowa Organizacja Zdrowia i inni badacze określili mianem zespołu metabolicznego (ZM).

W lipcowym numerze British Medical Journal autor artykułu przekonuje jednak, że termin ten wciąż budzi wiele kontrowersji i łączy się z wieloma niewiadomymi. Wprawdzie wykazano, że ZM związany jest z istotnym wzrostem ryzyka powikłań wieńcowych i cukrzycowych, brak jest jednak badań potwierdzających, która z jego składowych (centralna otyłość, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, hiperglikemia) wpływa najsilniej na ryzyko powikłań. Nie określono precyzyjnie wartości progowych dla poszczególnych kryteriów ZM, a kontrowersje budzi sama definicja (aktualnie obowiązują dwie definicje ZM, opracowane przez WHO i amerykański program edukacji cholesterolowej NCEP ATP III).

Analizy statystyczne z korekcją znaczenia rokowniczego tradycyjnych czynników ryzyka dały niejednoznaczne wyniki odnośnie niezależnej wartości prognostycznej ZM. Z drugiej strony wykazano, że osoby z ZM i wysokim ryzykiem według Framingham Risk Score, są o około 20% bardziej zagrożone powikłaniami od osób z wysokim ryzykiem, ale bez rozpoznania ZM.

Do niedawna uważano, że podstawą zespołu metabolicznego jest insulinooporność. Badania ostatniej dekady nie wykazały jednak ścisłego związku insulinooporności z powikłaniami sercowo-naczyniowymi. Brak jest badań potwierdzających odmienne wskazania do leczenia hiperlipidemii, nadciśnienia i hiperglikemii u osób z ZM.

W opinii autora światowa epidemia otyłości i braku aktywności fizycznej, skłania mimo wszystko do rozpoznawania ZM jako wskaźnika wysokiego ryzyka powikłań. Nakazuje to wprowadzenie bardzo intensywnej redukcji czynników ryzyka. Populacja chorych z ZM może bowiem odnieść największe korzyści z prewencji pierwotnej i wtórnej, potrzebne są jednak duże badania prospektywne weryfikujące strategię leczenia ZM.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2003-07-12