Jaka jest cena życia i dlaczego nie jest rewaloryzowana? – dane z USA

Peter A. Ubel – What is the price of life and why doesn`t it increase at the rate of inflation? Arch Intern Med 2003;163:1637
W krajach rozwiniętych analiza efektywności kosztów procedur medycznych odgrywa kluczową rolę w procesie planowania wydatków na ochronę zdrowia. Podstawowym wykładnikiem opłacalności jest koszt zyskanego roku życia skorygowanego o jego jakość (quality-adjusted life year, QALY). Wskaźnik ten uwzględnia zarówno przeżywalność jak i jakość życia.

Odpowiedź na pytanie, na jakim poziomie wyznaczyć próg opłacalności interwencji, nie jest prosta. W USA arbitralnie przyjęto, że procedury kosztujące poniżej 50 000 USD/QALY są stosunkowo tanie, natomiast interwencje wiążące się z wydatkiem przekraczającym 100 000 USD w przeliczeniu na QALY są nieopłacalne. Próg minimalny 50 000 USD przyjęto w 1982 roku na podstawie kalkulacji kosztów dializoterapii.

W lipcowym wydaniu Archives of Internal Medicine ukazał się artykuł Petera A. Ubla polemizujący z powyższym założeniem. Autor nie podważa zasadności wyznaczania progu opłacalności, jednak przytacza liczne dowody na to, że powinien on być wyższy i regularnie waloryzowany. „Jakościowym” argumentem przeciwko pozostawieniu progu na poziomie 100 000 USD jest jawny sprzeciw środowiska lekarskiego, wspierany przez polityków i media, wobec zaniechania procedur skutecznych, ale nieopłacalnych (przykładowo, przesiewowa mammografia u kobiet w wieku 40-49 lat, której koszt wynosi 150 000 USD/QALY). Argumentów „ilościowych” dostarczają wyniki badań statystycznych, w których oceniano między innymi opinie mieszkańców USA na temat dopuszczalnej „ceny” jednego roku życia w pełnej jakości (w 1997 roku było to 265 000 USD).

Ubel zwraca uwagę na fakt, że amerykański próg pozostaje niezmienny od ponad 20 lat, podczas gdy powinien on podlegać wpływowi wielu czynników, takich jak: inflacja, poziom życia i oczekiwania społeczne, dynamika zapadalności na choroby oraz rosnący koszt nowoczesnych procedur medycznych. Z kolei z punktu widzenia farmakoekonomiki, określenie progu powinno być następstwem szczegółowej analizy uwzględniającej opłacalność wszystkich świadczonych usług, a także wysokość budżetu.

W opinii autora, wziąwszy pod uwagę roczny dochód na głowę mieszkańca USA wynoszący w 2000 roku 29 696 USD oraz aktualną sytuację w tym kraju, próg opłacalności procedur medycznych powinien przekraczać 200 000 USD/QALY.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 2003-07-28