Presja pacjentów a decyzje podejmowane przez lekarzy

Richard L. Kravitz i wsp – Direct observation of request for clinical services in office practice. What do patients want and do they get it? Arch Intern Med 2003;163:1673
Lekarz ogólny jest często celem nacisku ze strony pacjentów, którzy oczekują od niego przeprowadzenia dodatkowych badań lub skierowania do specjalisty. W części przypadków presja ta może mieć korzystny wpływ na proces diagnostyki i leczenia. Z drugiej strony jednak, wiąże się ze dodatkowymi wydatkami i zwykle nie budzi entuzjazmu lekarza.

Większość dotychczasowych badań poświęconych oczekiwaniom pacjentów miała charakter retrospektywny, a tym samym była obciążona istotnym ryzykiem błędu. Nowych, wiarygodnych danych dostarcza praca Kravitza i wsp., opublikowana w lipcowym wydaniu Archives of Internal Medicine.

Autorzy nagrali na taśmę audio przebieg 559 wizyt u 45 amerykańskich lekarzy. Wybierano wyłącznie wizyty pacjentów nowych lub zgłaszających się z nowym istotnym problemem zdrowotnym. Celem badania była próba odpowiedzi na pytanie, jaki odsetek pacjentów oczekuje od lekarza podjęcia dodatkowych działań, jakie czynniki zwiększają prawdopodobieństwo roszczeń i jaka jest „skuteczność” nacisku?

Łącznie, 559 pacjentów wyraziło 545 próśb. 23% badanych oczekiwało wykonania dodatkowego badania, skierowania do specjalisty lub wypisania recepty na nowy lek. Presja na testy diagnostyczne była najsilniejsza wśród nowych pacjentów. Największy nacisk na jakiekolwiek dodatkowe działanie kładli pacjenci z silniejszym poczuciem choroby. Z kolei najmniej wymagające były osoby zgłaszające się do kardiologa.

Zdaniem autorów, że lekarze dość łatwo poddawali się presji ze strony pacjentów. Osoby, które oczekiwały skierowania do specjalisty, otrzymywały je 4.1 razy częściej niż pozostali pacjenci. Prośba o receptę na nowy lek zwiększała 2.8-krotnie prawdopodobieństwo jej wypisania. Z punktu widzenia lekarzy wizyty, w trakcie których pacjenci naciskali na wykonanie dodatkowych badań diagnostycznych, wymagały włożenia większego wysiłku.

Wyniki badania wskazują, iż roszczeniowe zachowanie pacjenta jest stosunkowo częste i odgrywa istotną rolę w podejmowaniu przez lekarza decyzji o diagnostyce i leczeniu. Poznanie epidemiologii tego zjawiska jest istotne dla opracowania strategii optymalizacji opieki medycznej z uwzględnieniem jej kosztów.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 2003-07-28