Ogólnoświatowe korzyści zdrowotne wynikające z eliminacji głównych czynników ryzyka chorób i urazów

Majid Ezzati i wsp – Estimates of global and regional potential health gains from reducing multiple major risk factors The Lancet 2003;362:271
Jest oczywiste, że szczegółowe poznanie czynników ryzyka chorób i urazów jest kluczem do opracowania skutecznej profilaktyki. Wiadomo, że wystąpienie choroby jest następstwem współdziałania, zwykle długotrwałego, wielu czynników ryzyka. Dotychczasowe analizy zsumowanego wpływu czynników ryzyka na zapadalność i śmiertelność ograniczały się do wybranych chorób i wyselekcjonowanych grup badanych.

Analiza Ezzatiego i wsp., opublikowana w lipcowym wydaniu The Lancet, jest jedną z pierwszych o zasięgu ogólnoświatowym. Celem autorów była ocena potencjalnych korzyści zdrowotnych, to jest zmniejszenia zachorowalności i śmiertelności oraz wydłużenia czasu przeżycia bez chorób, wynikających ze zminimalizowania 20 głównych czynników ryzyka chorób i urazów w 14 subregionach epidemiologicznych świata.

Wśród analizowanych czynników ryzyka znalazły się czynniki związane z odżywieniem w okresie płodowym i dzieciństwie, dietą i aktywnością fizyczną, zachowaniami seksualnymi, używkami, zanieczyszczeniem środowiska, warunkami pracy i szczepieniami. Źródłem danych na temat wpływu poszczególnych czynników na ryzyko chorób było dostępne piśmiennictwo.

Obliczono, że badane czynniki ryzyka były odpowiedzialne za 47% przedwczesnych zgonów i 39% wszystkich chorób w 2000 roku. Następstwem współwystępowania analizowanych czynników ryzyka było aż 92-94% przypadków biegunki, 72% przypadków raka płuc, 83-89% przypadków choroby niedokrwiennej serca i 70-76% przypadków mózgowych incydentów naczyniowych.

Zminimalizowanie badanych czynników wiązałoby się z wydłużeniem oczekiwanego czasu przeżycia bez chorób o 9.3 lat (17%), przy czym korzyści byłyby największe w regionie Afryki (16.1 lat, 43%), a najmniejsze w krajach rozwiniętych (4.4 lat, 6%).

Z analizy wynika, że modyfikacja jedynie 20 czynników ryzyka miałaby istotne znaczenie dla poprawy ogólnego stanu zdrowia na świecie, łącznie z wyrównaniem różnic pomiędzy krajami rozwijającymi się i uprzemysłowionymi.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2003-07-26