Samobójstwa: nieustające wyzwanie

Isaac Sakinofsky – Suicide: the persisting challenge Can J Psychiatry 2003;48:289
Artykuł stanowi wprowadzenie do wiodącego tematu jednego z ostatnich numerów Canadian Journal of Psychiatry, jakim są samobójstwa i nowe badania dotyczące neurobiologicznych aspektów tego zjawiska. W Kanadzie w roku 1999 zanotowano 4074 samobójstw, co oznacza średnio 13 zgonów na 100.000 mieszkańców. Różnicując te przypadki względem płci odpowiada to 21 zgonom na 100.000 u mężczyzn i 5 zgonom na 100.000 u kobiet.

Po wzroście w latach 60-tych i 70-tych oraz szczycie w latach 80-tych, ilość samobójstw utrzymuje się w Kanadzie na względnie stałym poziomie, podczas gdy w krajach skandynawskich w latach 90-tych zanotowano spadek o 28%. Redukcja ta koreluje ze wzrostem stosowania preparatów przeciwdepresyjnych, zwłaszcza ze zwiększeniem dostępności nowych generacji tych leków.

Przykład krajów skandynawskich gdzie, jak przypomina autor, nie zanotowano równolegle istotnych korzystnych zmian społecznych, świadczy na korzyść biologicznych teorii samobójstwa. Wprawdzie do znalezienia swoistego „genu samobójstwa” droga jeszcze daleka, ale poszukiwania genów odpowiedzialnych za powstawanie fenotypowych cech sprzyjających autoagresywnemu rozładowaniu trwają.

Podkreśla się obecnie istotną dla genezy samobójstwa rolę dysfunkcji 3 równoległych systemów. Są to: nadczynność podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, dysfunkcja układu serotoninergicznego i nadmierna aktywność noradrenergiczna. Prowadzone są poszukiwania obszarów mózgu, których wzmożona aktywność związana byłaby z usiłowaniami samobójczymi. Stosując technikę PET zwrócono uwagę na okolicę kory przedczołowej, odpowiadającą obszarowi 9 Brodmanna.

Wyniki, jak pisze autor, jakkolwiek zachęcające, są nadal niejednoznaczne i nie dają podstaw do wydzielenia określonych struktur mózgu jako neuroanatomicznego podłoża procesów biochemicznych odpowiedzialnych za skłonności samobójcze. Zmiany obserwowane u pacjentów z depresją nie pokrywają się bowiem ze zmianami w zaburzeniach osobowości typu borderline. Samobójstwa pozostają nadal zjawiskiem etiologicznie niejednorodnym, a badania nad znalezieniem ich wspólnych biologicznych podstaw mogą przyczynić się do skutecznego im zapobiegania.

Opracowane na podstawie: Canadian Journal of Psychiatry / 2003-06-06