Zużycie tlenu przez mięśnie szkieletowe w etiopatogenezie cukrzycy typu 2

C. Thamer i wsp – Reduced skeletal muscle oxygen uptake and reduced beta-cell function Diabetes Care 2003;26:2126
Jak się wydaje o rozwoju cukrzycy typu 2 decydują dwa podstawowe czynniki: insulinowrażliwość i wydzielanie insuliny. Jednym z czynników decydujących o stopniu wrażliwości na insulinę jest sprawność fizyczna.

Autorzy pracy postanowili odpowiedzieć na pytanie, czy metabolizm tlenowy w trakcie wysiłku fizycznego może być czynnikiem, który odróżnia osoby genetycznie predysponowane do cukrzycy od osób, u których w rodzinie nie występowała cukrzyca? Jako miernik metabolizmu tlenowego wybrano maksymalne pochłanianie tlenu w trakcie wysiłku fizycznego (VmaxO2).

Składającą się łącznie z 424 uczestników grupę badaną stanowiły osoby z prawidłowym testem doustnego obciążenia glukozą (OGTT) oraz dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy (277 osób) lub bez wywiadu rodzinnego w kierunku tej choroby (grupa kontrolna – 147 osób). U wszystkich wykonywano OGTT z równoczesnym oznaczeniem stężeń insuliny i test wysiłkowy na ergometrze, z pomiarem maksymalnego pochłaniania tlenu. Insulinowrażliwość wyliczono na podstawie pomiarów klamry metabolicznej lub na podstawie pomiarów dokonanych podczas OGTT. Wyznaczono również wskaźnik sekrecji insuliny i wskaźnik sekrecji insuliny w stosunku do insulinowrażliwości (disposition index).

Stwierdzono, że w porównaniu z grupą kontrolną, po uwzględnieniu takich zmiennych jak wiek, płeć, BMI, WHR, stopień aktywności fizycznej, insulinowrażliwość, osoby z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy charakteryzują niższe wartości maksymalnego pochłaniania tlenu (45,3 vs 40,5 l/kg beztłuszczowej masy ciała/min). Ponadto cechowała je również obniżona sekrecja insuliny w stosunku do jej zapotrzebowania na obwodzie (disposition index) (87 v 104 jednostek).

Jak uważają autorzy, zmniejszone zużycie tlenu u osób genetycznie predysponowanych do cukrzycy może zależeć od zmniejszonej ilości włókien mięśniowych typu I- bogatych w mioglobinę, mitochondria oraz lipidy i preferencyjnie korzystających z metabolizmu tlenowego.

Zdaniem autorów pracy, czynnikiem determinującym rozwój cukrzycy, poza insulinowrażliwością oraz zmniejszoną sekrecją insuliny, jest również dziedzicznie zmniejszone maksymalne wykorzystanie tlenu przez mięśnie szkieletowe.

Opracowane na podstawie: Diabetes Care / 2003-07-30