Optymalne wskaźniki skutecznego leczenia depresji

Martin B. Keller – Past, present, and future directions for defining optimal treatment outcome in depression JAMA 2003;289:3152
Depresja to choroba przewlekła i nawrotowa. Jej leczeniem, podobnie jak innymi chorobami przewlekłymi, zajmują się bardzo często lekarze opieki podstawowej. W odróżnieniu jednak od innych częstych chorób przewlekłych, takich jak np.: cukrzyca, nadciśnienie czy astma, gdzie istnieją ściśle określone kryteria skuteczności leczenia i kontroli procesu chorobowego, w przypadku depresji trudniej o mierzalne wskaźniki efektywności leczenia. Powszechnie uznaje się, że najlepszym wskaźnikiem skuteczności terapii jest uzyskanie remisji, jednak próby jej oceny mają zazwyczaj charakter opisowy i nie opierają się zwykle na policzalnych wynikach swoistych testów.

W opublikowanym w JAMA artykule poglądowym Martin Keller proponuje upowszechnienie oceny skuteczności leczenia przy pomocy odpowiednich skal (np. HAM-D17 i MADRS). Odpowiedź na leczenie definiowana jest w nich jako zmniejszenie ilości punktów o 50% w stosunku do stanu wyjściowego. Remisja depresji to w skali HAM-D17 osiągnięcie nie więcej niż 7 punktów, zaś w skali MADRS – nie więcej niż 10 punktów. W najnowszych definicjach remisji uwzględnia się także funkcjonowanie psychospołeczne i jakość życia chorego, ponieważ prawidłowe funkcjonowanie w życiu codziennym jest uważane za wykładnik zdrowia psychicznego.

Optymalny wynik leczenia to, jak się obecnie przyjmuje, utrzymująca się co najmniej przez 4 tygodnie remisja bez objawów depresji, z pełnym powrotem do funkcjonowania psychospołecznego. Mniej zadowalający wynik to brak objawów depresji, przy niewielkim upośledzeniu funkcji psychospołecznych, zaś kolejny stopień częściowej remisji to utrzymywanie się objawów depresji i dysfunkcja psychospołeczna o miernym nasileniu.

W przyszłości należy dążyć do ustalenia takich kryteriów skuteczności leczenia, które obejmowałyby nie tylko symptomatologię, ale również elementy patofizjologii depresji i czynniki genetyczne. Osiągnięcie remisji odnosiłoby się wówczas nie tylko do braku objawów choroby, lecz także do nieobecności zmian w strukturze mózgu w badaniach obrazowych.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2003-06-18