Kierunki badań nad depresją

Thomas Insel i Dennis Charney – Research on Major Depression JAMA 2003;289:3167
Artykuł poglądowy JAMA poświęcony jest badaniom nad depresją. Depresja stanowi czwarty, najpoważniejszy problem zdrowotny na świecie pod względem niekorzystnego wpływu na lata życia skorygowane o jakość (quality-adjusted life years, QALY). Depresja jest też najczęstszą przyczyną samobójstw (w około 90% są one związane z zaburzeniami psychicznymi, najczęściej z depresją). W 1999 r. w USA 30 000 osób targnęło się skutecznie na własne życie. Stanowi to dwukrotnie większą liczbę zgonów niż w przypadku zabójstw.

Pomimo dużej chorobowości i śmiertelności, ani etiologia, ani patofizjologia depresji nie zostały w pełni poznane. Depresja stanowi najprawdopodobniej grupę różnorodnych zaburzeń charakteryzujących się zwykle obniżonym nastrojem, anhedonią, zaburzeniami poznawczymi oraz różnorodnymi objawami wegetatywnymi i somatycznymi. W badaniach neuroobrazowania stwierdzono nieprawidłowości w obrębie kory przedczołowej, ciała migdałowatego i hipokampa. W zakresie funkcji neurotransmiterów wykazano zmiany regulacji aktywności serotoniny, noradrenaliny, dopaminy, kwasu glutaminowego, kwasu gamma-amino-masłowego oraz hormonów i neuropeptydów: kortyzolu, kortykoliberyny, neuropeptyu-Y, substancji-P. Nie zidentyfikowano jednak genów związanych z podatnością na depresję.

Uważa się obecnie, że depresja to nie tylko zaburzenie psychiczne, ale także choroba dotycząca całego organizmu. Wykazano jej wpływ na układ endokrynny, układ krążenia, układ immunologiczny i metabolizm kości. Depresja może w poważny sposób zmieniać rokowanie w innych chorobach. U pacjentów po zawale mięśnia serca ryzyko zgonu w przypadku stwierdzenia depresji wzrasta 3.5-krotnie (wpływ na przeżywalność porównywalny z niewydolnością lewokomorową i zawałem w wywiadzie). U pacjentów z depresją częściej występują udary mózgowe, cukrzyca i osteoporoza.

Co więcej, leczenie depresji poprawia rokowanie we współwystępującej chorobie somatycznej. U prawie 70% pacjentów można uzyskać wyraźną poprawę stanu klinicznego podając leki przeciwdepresyjne.

Przyszłe badania powinny się koncentrować na poznaniu podłoża genetycznego oraz mechanizmów neuronalnych choroby i plastyczności związanej z leczeniem. Dokładnego zdefiniowania wymagają czynniki ryzyka depresji w okresie rozwojowym. Nowe leki przeciwdepresyjne powinny charakteryzować się zwiększonym bezpieczeństwem podawania i szybszym początkiem działania (obecnie wynosi on 3-4 tygodnie). Ważne jest też opracowanie nowych skutecznych strategii radzenia sobie z ryzykiem samobójstwa. Szczególną uwagę należałoby zwrócić na pacjentów z depresją i tendencją o zachowań impulsywnych.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2003-06-18