Wskaźniki śmiertelności a czynniki społeczne-przykład Rosji

S.L. Plavinski, S.I. Plavinskaya i A.N. Klimov – Social factors and increase in mortality in Russia in the 1990s: prospective cohort study BMJ 2003;326:1240
Pierwsza połowa lat 90-tych ubiegłego wieku była okresem gwałtownego wzrostu śmiertelności w krajach byłego Związku Radzieckiego. Opisywane zjawisko dotyczyło szczególnie mężczyzn w wieku produkcyjnym. Oczekiwana długość życia w tej subpopulacji uległa skróceniu z 64 lat w 1990 roku do 59 lat cztery lata później.

Trwają próby ustalenia przyczyn tego niekorzystnego trendu. Autorzy z Rosji obserwowali dwie różne grupy losowo wybranych mężczyzn w wieku 40-59 lat, przebadanych w latach 1975-77 (n = 3907) i 1986-88 (n = 1467). Celem pracy była ocena zależności pomiędzy śmiertelnością a czynnikami demograficznymi, poziomem wykształcenia, spożyciem alkoholu i parametrami stanu zdrowia w obu kohortach w okresie 10 lat od włączenia do badania.

Stwierdzono, że wzrost śmiertelności nie dotyczył mężczyzn z wyższym wykształceniem. Śmiertelność wśród osób z dyplomem uniwersyteckim była niemal identyczna w obu badanych grupach i wynosiła odpowiednio 12.8 oraz 11.7 na 1000 osobo-lat obserwacji. W porównaniu z mężczyznami z wyższym wykształceniem, odnotowano wzrost względnego ryzyka zgonu w drugiej kohorcie u mężczyzn ze średnim i podstawowym wykształceniem [odpowiednio 1.32 (95% CI 1.02-1.24) i 1.75 (1.44-2.12)].

Istotnym czynnikiem zwiększającym śmiertelność wśród najgorzej wykształconych był alkohol – w latach 90-tych obserwowano wzrost liczby zgonów związanych z alkoholem z 8 do 22%. Wśród możliwych przyczyn wzrostu śmiertelności u mężczyzn z niższym poziomem wykształcenia wymienia się destabilizację trybu życia związaną ze zmianą ustroju. Zgodnie z tą teorią, alkohol pełni rolę mediatora pomiędzy stresem psychicznym a śmiertelnością.

Zdaniem autorów, wzrost śmiertelności zdeterminowany był czynnikami społecznymi, a zwiekszone spożycie alkoholu odegrało istotną rolę, chociaż nie było jedyną przyczyną obserwowanego zjawiska.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2003-06-07