Włókna roślinne w diecie – czy chronią przed nowotworami jelita grubego?

Lynette R. Ferguson i Philip J. Harris – The dietary fibre debate: more food for thought Lancet 2003;361:1487
Od wielu lat trwają dyskusje nad tym, czy dieta bogata we włókna roślinne (czyli składniki ścian komórek roślin) chroni przed wystąpieniem gruczolaków i raka jelita grubego.

Wyniki dotychczasowych badań są niejednoznaczne. W największym z nich (badanie EPIC), prospektywnym, przeprowadzonym na grupie niemal 520000 mieszkańców dziesięciu krajów Europy, zaobserwowano mniejszą zapadalność na gruczolaki i raka jelita grubego u osób stosujących dietę z dużą zawartością włókien roślinnych. Podobne wnioski pochodzą z badania amerykańskiego (PLCO), którego wyniki opublikowano w majowym wydaniu The Lancet.

Z kolei w trzech innych pracach z ostatnich 4 lat nie stwierdzono zależności pomiędzy włóknami w diecie a ryzykiem nowotworów jelita grubego.

W myśl jednej z hipotez, istotną przyczyną tych sprzeczności jest duża różnorodność włókien roślinnych. W zależności od składu ściany komórkowej, jedne z nich mogą zmniejszać ryzyko raka, podczas gdy inne są tego działania pozbawione.

W badaniu PLCO stwierdzono, że ochronne działanie wywierają jedynie włókna zawarte w ziarnach, zbożach i owocach. Upodobania dietetyczne dotyczące produktów zawierających włókna roślinne mogą więc odpowiadać za różny efekt protekcyjny obserwowany w poszczególnych badaniach. Innymi słowy, ważna może być nie tylko ilość, ale również jakość włókien roślinnych.

Zdaniem autorów, do czasu jednoznacznego potwierdzenia słuszności tej i innych hipotez można przyjąć, że same w sobie nie zmniejszają one ryzyka nowotworów jelita grubego, są natomiast wykładnikiem spożycia produktów roślinnych zawierających związki o udowodnionym działaniu hamującym karcynogenezę (między innymi flawonoidy, ligniny i antocyjaniany). Tym samym, dieta bogata w owoce, warzywa i produkty pełnoziarniste może być uznana za optymalny sposób zmniejszenia ryzyka raka jelita grubego, niezależnie od tego, jakie wyniki przyniosą kolejne badania dotyczące włókien.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2003-05-03