Atypowe leki antypsychotyczne a ryzyko cukrzycy

Michael E.J. Lean i Frank-Gerald Pajonk – Patients on atypical antipsychotic drugs. Another high- risk group for type 2 diabetes Diabetes Care 2003;26:1597
Cukrzyca występuje u pacjentów przyjmujących neuroleptyki częściej niż w populacji ogólnej. Dotyczy to zwłaszcza osób cierpiących na schizofrenię, leczonych lekami antypsychotycznymi przewlekle, czasem całe życie. Cukrzyca jest istotnym czynnikiem ryzyka chorób naczyniowych i wiąże się z nawet trzykrotnie większą śmiertelnością z powodu zawału serca u pacjentów ze schizofrenią.

Autorzy przytaczają dane, z których wynika, że rozpowszechnienie cukrzycy w populacji mężczyzn w wieku 20 do 39 lat wynosi w USA 1,1%, a w analogicznej wiekowo populacji mężczyzn ze schizofrenią sięga 8.7%.

Już w latach 1960-tych zauważono, że neuroleptyki (nazywane obecnie klasycznymi) powodują przyrost wagi pacjentów, ze wszystkimi negatywnymi konsekwencjami. Jak pokazały nowsze badania, podobnie dzieje się w przypadku coraz częściej stosowanych neuroleptyków “atypowych.”

Jedną z domniemanych przyczyn cukrzycy typu 2 jest wywoływana przez neuroleptyki otyłość (największa w przypadku klozapiny i olanzapiny). Badania dowodzą jednak, że cukrzyca indukowana atypowymi neuroleptykami nie jest jedynie prostą pochodną nadwagi. Dochodzi również do wzrostu insulinooporności, o czym świadczy fakt występowania cukrzycy bez otyłości, a także normalizacja glikemii w 2 do 3 tygodni po zaprzestaniu terapii neuroleptykami.

Innymi branymi pod uwagę czynnikami wywołującymi cukrzycę są: polekowe uszkodzenie trzustki i wzrost poziomu leptyny.

Zdaniem autorów, niezbędna jest ścisła współpraca psychiatry i diabetologa w celu zminimalizowania ryzyka rozwoju cukrzycy, a przypadku wystąpienia zaburzeń metabolicznych, w celu wdrożenia odpowiedniego postępowania. Istotne jest również, aby opisane działania niepożądane brać pod uwagę stosując neuroleptyki atypowe w zaburzeniach innych niż schizofrenia, zwłaszcza u osób starszych, u których skłonność do rozwoju nietolerancji glukozy jest większa.

Opracowane na podstawie: Diabetes Care / 2003-05-15