Otyłość zwiększa śmiertelność z powodu nowotworów złośliwych

Hans-Olov Adami i Dimitrios Trichopoulos – Obesity and mortality from cancer NEJM 2003;348:1623
Dane z doświadczeń na modelach zwierzęcych wskazują, że zmniejszenie kaloryczności diety (do 60% wartości wyjściowych) prowadzi do redukcji zapadalności na nowotwory złośliwe. Podobny wydźwięk mają badania przeprowadzone wśród ludzi. Co ciekawe, powyższa zależność dotyczy większości lokalizacji i rodzajów nowotworów złośliwych.

Do niedawna sądzono, że u podstaw zależności pomiędzy otyłością a nowotworami leżą czynniki hormonalne, w tym związane ze steroidami, insuliną i układem insulinopodobnego czynnika wzrostu lub procesy mechaniczne – na przykład wpływ otyłości brzusznej na nasilenie refluksu żołądkowo-przełykowego, a w konsekwencji na wzrost ryzyka gruczolakoraka przełyku.

Obecnie wiadomo, że nie mniej istotną rolę może odgrywać dieta, która w zależności od zawartości energetycznej przyspiesza lub hamuje proces replikacji komórek. Rodzi się pytanie, dlaczego dane wskazujące jednoznacznie na zależność pomiędzy otyłością a nowotworami nie posłużyły do opracowania programów walki z rakiem poprzez kontrolę masy ciała?

Jedną z przyczyn jest stosunkowo niewielki wpływ otyłości na względne ryzyko nowotworów, w porównaniu z innymi czynnikami, takimi jak palenie. Drugą – niedoskonałość metodyki badań, w których wykazywano związek pomiędzy otyłością a nowotworami.

W kwietniowym wydaniu NEJM opublikowano wyniki prospektywnego badania kohortowego autorstwa Calle i wsp. Autorzy, w oparciu o 16-letnią obserwację ponad 900 000 osób potwierdzili wzrost śmiertelności z powodu nowotworów u osób otyłych. Otyłość olbrzymia (BMI>40) zwiększała ryzyko zgonu z powodu nowotworu o 52% u mężczyzn i 62% u kobiet. U obu wzrost płci BMI znacząco wiązał sie z ryzykiem raka przełyku, jelita grubego, wątroby, pęcherzyka żółciowego, trzustki i nerek. Autorzy oszacowali, iż nadwaga i otyłość są odpowiedzialne za 14% zgonów z powodu choroby nowotworowej u mężczyzn i 20% u kobiet.

Opracowane na podstawie: NEJM / 2003-04-24