Co to jest ranliwa blaszka miażdżycowa?

Attilio Maseri i Valentin Fuster – Is there a vulnerable plaque? Circulation 2003;107:2068
Identyfikacja czynników wyzwalających ostre incydenty wieńcowe i nagłe zgony jest obecnie jednym z najważniejszych kierunków badań w kardiologii. Attilio Maseri i Valentin Fuster, w opublikowanym w Circulation artykule przeglądowym, przedstawiają koncepcję ranliwej/podatnej na pękanie blaszki miażdżycowej (vulnerable plaque).

Podkreślają, że choć zjawisko pękania blaszek miażdżycowych jako przyczyny ostrych incydentów wieńcowych (ACS) znane było od dawna, pojęcie ranliwej/podatnej na pękanie blaszki miażdżycowej powstało dopiero około 10 lat temu.

Początkowo sądzono, że do pęknięcia blaszki dochodzi pod wpływem mechanicznych naprężeń w ścianie naczynia. Obecnie coraz więcej uwagi przywiązuje się jednak do procesów zapalnych przyczyniających się do destabilizacji zmian miażdżycowych. Maseri i Fuster wyróżniają dwa typy ranliwych blaszek miażdżycowych: (1) ranliwych z przyczyn strukturalnych (zwykle z dużym centralnym rdzeniem lipidowym) oraz (2) ranliwych z przyczyn funkcjonalnych (na których skrzepliny tworzą się pomimo braku wyraźnych pęknięć na powierzchni). Wrażliwość tych ostatnich jest, zdaniem autorów, związana z miejscową aktywnością cytokin, zapalną aktywacją śródbłonka i wzmożoną krzepliwością krwi.

Autorzy wyróżniają również dwie skrajne kliniczne postacie ostrych zespołów wieńcowych. Na jednym biegunie znajdują się osoby całkowicie bezobjawowe, u których zawał serca występuje nagle, bez ostrzeżenia (bez poprzedzających bólów wieńcowych), a następnie dolegliwości nie nawracają. Na drugim biegunie są osoby, u których wielokrotnie nawracające dolegliwości dławicowe występują zarówno przed jak i po zawale.

Czynniki wyzwalające ACS mogą być w takich przypadkach odmienne. Utrzymująca się lub falowo ulegająca zaostrzeniu przewlekła reakcja zapalna pasuje do obrazu klinicznego chorych z nawracającymi dolegliwościami, u których możemy spodziewać się występowania licznych, złożonych, pękających blaszek miażdżycowych i skrzeplin, powstających warstwami w dłuższym odstępie czasu. Niskie poziomy markerów zapalenia, obserwowane u większości osób z zawałami serca występującymi nagle i bez późniejszych nawrotów dolegliwości, wskazują na mniejsze znaczenie reakcji zapalnej w tej grupie chorych.

Opracowane na podstawie: Circulation / 2003-04-29