Działania niepożądane farmakoterapii u starszych osób leczonych ambulatoryjnie

Jerry H. Gurwitz i wsp – Incidence and preventability of adverse drug events among older persons in the ambulatory setting JAMA 2003;289:1107
Wyniki badań z USA wskazują, że ponad 40% osób w wieku 65 lat i starszych stosuje w ciągu tygodnia co najmniej 5 różnych leków, a 12% nawet 10 leków. Wiedza na temat częstości występowania i ciężkości działań niepożądanych związanych z farmakoterapią u starszych osób leczonych ambulatoryjnie jest skąpa. Tym samym niewiele wiadomo, jakiemu odsetkowi działań niepożądanych u tych osób można by zapobiec.

Aby przybliżyć skalę tego problemu, Gurwitz i wsp. przeprowadzili badanie kohortowe ponad 30 tysięcy osób > 65 roku życia, leczonych w ośrodkach opieki ambulatoryjnej od lipca 1999 roku do czerwca 2000 roku. W zależności od ciężkości, działania niepożądane klasyfikowano jako istotne, ciężkie, zagrażające życiu lub śmiertelne.

W analizowanym okresie zarejestrowano 1523 przypadki działań niepożądanych, co stanowiło około 50 na 1000 osobo-lat obserwacji. Uznano, że 27.6% (421) z nich można było zapobiec. Ciężkie, zagrażające życiu lub śmiertelne powikłania farmakoterapii stanowiły 38.0% (578) łącznej liczby działań niepożądanych; 42.2% (244) z nich można było zapobiec.

Najwięcej błędów prowadzących do wystąpienia działań niepożądanych popełniano na etapie wypisywania leków (58.4%) oraz monitorowania leczenia (60.8%). Istotną przyczyną powikłań było również niestosowanie się pacjentów do zaleceń terapeutycznych (21.1%).

Najwięcej działań niepożądanych, którym można było zapobiec, wystąpiło w trakcie stosowania leków kardiologicznych (24.5%), diuretyków (22.1%) i nieopioidowych leków przeciwbólowych (15.4%). Najliczniejszą grupę działań niepożądanych stanowiły zaburzenia elektrolitowe/powikłania nerkowe (26.6%), żołądkowo-jelitowe (21.1%), krwotoczne (15.9%), metaboliczne (13.8% i neopsychiatryczne (8.6%).

Badanie wykazało, iż niepożądane działania leków są częste w warunkach leczenia ambulatoryjnego u pacjentów w starszym wieku. Wielu przypadków, zwłaszcza o ciężkim przebiegu, można było uniknąć.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2003-03-05