Zmienność dobowa skuteczności leczenia zawału serca

Frederic A. Spencer, Richard C. Becker – Circadian variations in acute myocardial infarction JACC 2003;41:2143
Artykuł stanowi komentarz redakcyjny do opublikowanej w tym samym numerze Journal of American College of Cardiology pracy Henriquesa i wsp., prezentującej dane z obserwacji 1702 kolejnych chorych, hospitalizowanych w jednym ośrodku z powodu świeżego zawału serca (MI) z uniesieniem odcinka ST. W badaniu wykazano różnice w skuteczności pierwotnej angioplastyki, związane z porą wykonywania zabiegu. Okazało się, że 30-dniowa śmiertelność w grupie chorych leczonych w ramach dyżuru (poza zwykłymi godzinami pracy) była dwukrotnie wyższa (4,2% vs. 1,9%). Tymczasem czas pomiędzy zgłoszeniem się do izby przyjęć a pierwszym napełnieniem balonu nie różnił się znacząco w obu grupach (64 min w godzinach 8.00 do 18.00 i 69 min w godzinach 18.00 do 8.00).

Tak więc, „pora interwencji” i „czas do interwencji” to, jak piszą autorzy komentarza, dwa niezależne pojęcia warunkujące korzyści płynące z mechanicznej reperfuzji. Dobowa zmienność w częstości występowania zawałów serca jest skutkiem nasilenia licznych procesów patofizjologicznych (między innymi wzrostu ciśnienia i agregacji płytek) we wczesnych godzinach porannych. Trudno jest jednak łączyć to zjawisko z gorszą skutecznością angioplastyki w porze nocnej i w ten sposób tłumaczyć wyniki omawianego badania.

Bardziej istotne wydają się różnice w charakterystyce pacjentów. Około 1/2 chorych była kierowana ze szpitali zewnętrznych. Możliwe, że byli to chorzy z bardziej złożonym problemem, trudniejsi, podczas gdy inni zostali zaopatrzeni na miejscu. Istotne znaczenie może mieć również skład zespołu wykonującego zabieg na dyżurze. W większości ośrodków doświadczeni specjaliści pracują w trakcie dnia a nocą są wzywani jedynie w sytuacjach nagłych. Gorsze wyniki interwencji mogą być również, zdaniem autorów komentarza, spowodowane niedostatkiem snu oraz dobową zmiennością funkcji poznawczych i sprawności manualnej operatorów, tymczasem we wskazówkach towarzystw kardiologicznych problem pracy zmianowej, długości dyżurów i braku snu nie jest w ogóle poruszany.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 2003-07-18