Ograniczenia neurohumoralnego modelu niewydolności serca

Mandeep R. Mehra – Heart failure therapy at a crossroad: are there limits to the neurohormonal model? J Am Coll Cardiol 2003;41:1606
Wprowadzenie do leczenia niewydolności serca inhibitorów enzymu konwertującego angiotensynę (ACE) i leków blokujących receptory adrenergiczne, przyniosło korzyści dużo większe od oczekiwanych. Sukcesy osiągnięte za pomocą hamowania dwóch systemów neurohumoralnych nadaktywnych w niewydolności serca, stały się podstawą do postawienia hipotezy, że zahamowanie wszystkich poznanych szlaków humoralnych przyniesie jeszcze większe korzyści.

Wyniki prób klinicznych z nowymi lekami okazały się jednak niekorzystne. Mandeep Mehra i wsp. sugerują więc istnienie progu, powyżej którego hamowanie aktywacji neurohumoralnej w niewydolności serca za pomocą: wyższych dawek inhibitorów ACE, inhibitorów receptora angiotensyny (ARB), antagonistów endoteliny czy blokerów czynnika martwicy guza (TNF-α), nie przynosi dodatkowych korzyści.

Na potwierdzenie swojej teorii przytaczają wyniki badań, wskazując przykładowo, że w badaniu ATLAS wyższe dawki lisinoprilu nie spowodowały zmniejszenia śmiertelności, a jedynie umiarkowane ograniczenie chorobowości. W innym badaniu istotnych korzyści nie przyniosły również bardzo wysokie dawki enalaprilu. Także „podwójne” blokowanie układu renina-angiotensyna-aldosteron, poprzez jednoczesne podawanie inhibitorów ACE i antagonistów ARB w Valsartan in Heart Failure Trial (Val-HeFT), nie przyniosło oczekiwanych korzyści.

Bez powodzenia zakończyły się również próby stosowania antagonistów endoteliny (bosentanu) i inhibitorów wazopeptydazy (omapatrilat) w badaniach ENABLE i OVERTURE. Pewne nadzieje można zdaniem autorów wiązać jedynie z podawaniem antagonistów aldosteronu w ciężkiej niewydolności serca.

W podsumowaniu autorzy sugerują osiągnięcie pułapu możliwości zahamowania układów neurohumoralnych w niewydolności serca i wskazują na nowe strategie postępowania, które w przyszłości mogą korzystnie wpłynąć na wskaźniki śmiertelności i chorobowości, wymieniając między innymi: wpływ na utylizację substratów metabolicznych przez komórki mięśnia sercowego (działanie cytoprotekcyjne), ograniczanie niedokrwienia, leczenie niedokrwistości oraz resynchronizację skurczu komór.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 2003-05-07