Farmakoterapia a ryzyko upadków u starszych osób

John Grimley Evans – Drugs and falls in later life Lancet 2003;361:448
Starszy wiek jest czynnikiem ryzyka upadków – 25% osób powyżej 65 lat i 40% osób powyżej 80 lat upada co najmniej raz w roku. Niekorzystne skutki upadków, oprócz zranień i złamań, to również obawa przed kolejnymi upadkami, stany lękowe, ograniczenie mobilności i większe korzystanie z instytucjonalnych form opieki. Zapobieganie upadkom należy do głównych celów opieki geriatrycznej.

Wyniki badań epidemiologicznych wskazują na podwyższone ryzyko upadków u osób stosujących leki uspokajające, nasenne i przeciwdepresyjne. Powyższa zależność została potwierdzona w badaniach prospektywnych.

Ensrud i wsp. badali liczną grupę kobiet w wieku > 65 lat, obserwując znamienny wzrost ryzyka upadków u uczestniczek próby stosujących benzodiazepiny (iloraz szans [OR] = 1.51), leki przeciwdepresyjne (OR = 1.54) i przeciwdrgawkowe (OR = 1.54. Nie było różnic we względnym ryzyku upadków pomiędzy osobami stosującymi krótko- i długodziałające benzodiazepiny oraz trójcykliczne leki przeciwdepresyjne i inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny.

Autorzy ustalili, że za upadki w ich grupie badanej odpowiedzialne były bardziej same leki, niż choroba. Niektóre leki mogą powodować hipotonię i omdlenia lub tłumić odruchy proprioceptywne, zwiększając w ten sposób ryzyko upadków. Ponadto, nierzadkie u starszych osób zaburzenia poznawcze są niezależnym czynnikiem ryzyka upadków.

Do wzrostu ryzyka upadków przyczyniają się często lekarze, błędnie przepisując leki w sytuacjach, w których nie powinny być stosowane, na przykład stosując benzodiazepiny u osób z objawami starczej demencji.

Z uwagi na ciężkie następstwa, zapobieganie upadkom staje się istotnym problemem nie tylko geriatrii, ale całego systemu ochrony zdrowia. Zdaniem autora komentarza, badania kliniczne leków działających na ośrodkowy układ nerwowy powinny uwzględniać występowanie i ciężkość upadków jako miernik bezpieczeństwa ich stosowania.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2003-02-08