Neurohormonalna koncepcja niewydolności serca – czy naukowcy poszli za daleko?

Stephen S. Gottlieb – The neurohormonal paradigm: have we gone too far? J Am Coll Cardiol 2003;41:1458
Artykuł stanowi komentarz redakcyjny Stephena Gottlieba do badania RITZ-4 (Randomized Intravenous TeZosentan 4), opublikowanego w tym samym numerze Journal of American College of Cardiology. W badaniu tym nieselektywny antagonista endoteliny, tezosentan, nie tylko nie poprawił przeżywalności, nie ograniczył częstości występowania zawałów serca, nie złagodził dolegliwości u chorych z ostrą niewyrównaną niewydolnością serca (NS) towarzyszącą ostremu zespołowi wieńcowemu, ale nawet spowodował częstsze (trend statystyczny) występowanie niewydolności nerek i zaostrzenie NS.

Pomimo podstaw teoretycznych, podawanie tezosentanu nie przyniosło więc korzyści klinicznych. Podobne wyniki przyniosły inne duże próby, ENABLE z bosentanem i ENCOR z enasertanem.

Gottlieb składa wprawdzie gratulacje autorom RITZ-4 wskazując, że szybko opublikowali negatywne wyniki badania (co, jak zauważa, zdarza się rzadko) jednocześnie jednak nie zgadza się z przedstawianym przez nich poglądem, że stosowanie niższych dawek tezosentanu mogłoby przynieść bardziej korzystne wyniki. Jego zdaniem nie wskazują na to wyniki już ukończonych prób klinicznych. Również stosowanie selektywnego antagonisty endoteliny A nie przyniosło pożądanych rezultatów (w badaniu z działającym selektywnie darusentanem obserwowano trend w kierunku wzrostu śmiertelności).

Zdaniem Gottlieba nadszedł czas na nowy paradygmat leczenia niewydolności serca. Nie należy zakładać, że wszystkie kompensacyjne reakcje organizmu obserwowane w przewlekłej niewydolności serca są szkodliwe. Bardzo często wiedza patofizjologiczna jest zbyt ograniczona i przyczyny rozwoju reakcji neurohumoralnych pozostają nieznane. Wydaje się natomiast, że antagoniści receptorów endoteliny nie poprawiają rokowania u chorych z niewydolnością serca.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 2003-05-07