Edukacja pacjentów chorych na cukrzycę-ocena skuteczności

I. Mühlhauser i M. Berger – Patient education – evaluation of a complex intervention Diabetologia 2002;45:1723
Edukacja chorych na cukrzycę jest podstawą skutecznej terapii, jednakże sama wiedza pacjentów niekoniecznie prowadzić musi do lepszych rezultatów leczenia. Wymierna ocena efektów programów edukacyjnych jest trudna, co wynika ze złożoności interwencji, której poszczególne składowe są ze sobą powiązane.

Autorzy artykułu przedstawiają nowy model badania, oceny i prezentowania efektów szkoleń w cukrzycy typu 1 i 2. W pierwszej, przedklinicznej fazie teretycznej weryfikuje się hipotezę badawczą. Na tej podstawie formułowane są cele i metody postępowania. Następnie, w randomizowanych badaniach prowadzona jest edukacja chorych. W kolejnym etapie formy szkoleń są wprowadzane i oceniane w codziennej praktyce klinicznej, w różnych pod względem społeczno-ekonomicznym i kulturowym populacjach chorych, w różnych systemach opieki zdrowotnej. Ostatnia faza trwa najdłużej.

Jak wykazano, u osób z rozpoznaną cukrzycą typu 1 wdrożenie edukacji terapeutycznej sprzyja redukcji poziomów hemoglobiny glukozylowanej, częstości hipoglikemii, zwłaszcza jej ciężkich postaci oraz zmniejsza ilość przypadków kwasicy ketonowej i hospitalizacji. Uzyskane korzystne efekty nie są zależne od ścisłego przestrzegania diety, a wręcz przeciwnie, zalecenia dietetyczne mogą ulec liberalizacji. W badaniach nad edukacją w cukrzycy typu 2, na opisywanych uprzednio poziomach interwencji, uzyskano redukcję masy ciała, zmniejszenie stężeń hemoglobiny glukozylowanej, poprawę parametrów lipidowych, redukcję wartości ciśnienia tętniczego. Efekty te osiągnięto przy zmniejszeniu zużycia leków hipoglikemizujących. Edukacja jest niezbędnym składnikiem złożonej interwencji terapeutycznej w cukrzycy typu 1 i 2.

Opracowane na podstawie: Diabetologia / 2002-12-06