Jak pomóc choremu w stosowaniu się do zaleceń lekarskich? Punkt widzenia klinicysty

R. Brian Haynes, Heather P. McDonald i Amit X. Garg – Helping patients follow prescribed treatment. Clinical Applications JAMA 2002;288:2880
Pomimo postępu w profilaktyce i leczeniu wielu chorób, chorzy wciąż niechętnie stosują się do zaleceń lekarskich. Przykładowo, wskazówek dotyczących sposobów obniżenia masy ciała lub rzucenia palenia szczegółowo przestrzega mniej niż 10% osób.

Klinicysta nie dysponuje skutecznymi metodami oceny stopnia stosowania się do zaleceń terapeutycznych. Pytanie o to, czy pacjent stosuje przepisane leki zgodnie ze wskazówkami, pozwala na wykrycie około połowy osób, które nie przestrzegają zaleceń. Innym wykładnikiem nie stosowania się do zaleceń jest brak odpowiedzi na intensyfikację leczenia lub nieprzychodzenie na wizyty lekarskie. Pomocne może być oznaczanie poziomu leku we krwi.

W przypadku krótkotrwałego leczenia (< 2 tygodni), skutecznymi sposobami zachęcania chorego do przestrzegania zaleceń są: doradztwo, którego częścią jest informowanie pacjenta o konsekwencjach zdrowotnych niestosowania leków, pisemne instrukcje dotyczące sposobu stosowania leków lub rekwizyty przypominające bądź ułatwiające przyjmowanie leków (kalendarze, pudełka z przegródkami na leki).

W przypadku chorych leczonych przewlekle, istotną rolę odgrywa dodatkowo uproszczenie leczenia (zmniejszenie liczby leków i wydłużenie odstępów między kolejnymi dawkami), ustalenie pory przyjmowania leków tak, żeby kojarzyła się z codziennymi czynnościami, regularne wizyty u lekarza i przypominanie (np. telefoniczne) o ich terminie, grupy wsparcia, motywowanie i nagradzanie, na przykład poprzez wyrażenie zadowolenia ze stosowania się chorego do zaleceń oraz pomoc ze strony rodziny.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2002-12-11