Kliniczne znaczenie nadrodziny cytochromu P450

Daniel W. Nerbert i David W. Russell – Clinical importance of the cytochromes P450 Lancet 2002;360:1155
Cytochrom P450 opisano po raz pierwszy w 1961 roku. Początkowo sądzono, że jest to enzym kodowany przez pojedynczy gen, który odpowiada za detoksykację leków w wątrobie. Obecnie wiadomo, że w skład nadrodziny ludzkiego cytochromu P450 (CYP) wchodzi 57 genów i liczba ta prawdopodobnie nie będzie się już zwiększać.

Wraz z poznaniem struktury cytochromu zmieniły się poglądy na temat jego funkcji. Są dowody na to, że cytochrom P450 odpowiada za oksydację, peroksydację i redukcję szeregu endogennych substratów: nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych, eikozanoidów, kwasu arachidonowego, cholesterolu, steroidów, soli żółciowych, pochodnych witaminy D3, retinoidów i uroporfirynogenów.

Ponadto, enzymy cytochromu P450 biorą udział w metabolizmie związków egzogennych, w tym: leków, zanieczyszczeń środowiskowych i naturalnych produktów roślinnych.

W niektórych sytuacjach, obiektem działania enzymów cytochromu P450 indukowanych obecnością konkretnego substratu (leku) stają się również inne ich substraty (inne leki). W tym mechanizmie powstają interakcje pomiędzy lekami, często utrudniające skuteczną terapię.

Postęp w dziedzinie biologii molekularnej pozwolił na ustalenie zależności pomiędzy mutacjami w obrębie CYP a licznymi chorobami, w tym pierwotną wrodzoną zaćmą, hipercholesterolemią i opornością na statyny, wirylizacją u kobiet lub ginekomastią u młodych mężczyzn, zespołem nadmiaru mineralokortykoidów i innymi.

Można sądzić, że dotychczasowa wiedza na temat funkcji P450 jest niepełna. Oczekiwane są kolejne badania nad związkiem pomiędzy allelami CYP a chorobami, w tym genetycznymi i nowotworowymi a także leczeniem farmakologicznym uwzględniającym genotyp chorego.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2002-10-12