„Oszczędny” genotyp i epidemia cukrzycy typu 2

Mogher Khamaisi i Itamar Raz – Diabetes epidemic and the thrifty gene IMAJ 2002;4:720
W sytuacji nieregularnego dostępu do pożywienia niezbędne było takie ukształtowanie genotypu, które umożliwiłoby łatwe przyswojenie i metabolizm pokarmu, wówczas gdy jest on dostępny w nadmiarze. Dzięki temu szybkie uwalnianie insuliny podczas posiłku sprzyja obniżeniu stężenia glukozy poniżej progu nerkowego i ułatwia jej asymilację tkankową. W ten sposób tkanka nerwowa zostaje zaopatrzona w składniki odżywcze, a masa mięśniowa nie ulega zanikowi; co z punktu widzenia ewolucji, przeżycia gatunku i osobnika jest korzystne.

To co było korzystne u naszych przodków aktywnie zdobywających pokarm, w sytuacji nadmiernego spożycia kalorii i zmniejszonej aktywności ruchowej sprzyja rozwojowi otyłości i dalszej fenotypowej manifestacji oszczędnego genotypu jakim jest insulinooporność. Na tle insulinooporności rozwija się z kolei cukrzyca typu 2.

Epidemia cukrzycy zatacza coraz szersze kręgi i wraz ze zmianą stylu życia pojawia się na kolejnych obszarach kuli ziemskiej. Wyraźnie jest to widoczne w świecie arabskim. W Tunezji, w 1988 roku, częstość cukrzycy w populacji miejskiej u kobiet i mężczyzn (40-50 lat) wynosiła odpowiednio: 5,2% i 4,7%, aby wzrosnąć do wartości 13% i 7% w 1997 roku. Podobne obserwacje poczyniono dla Egiptu, gdzie częstość cukrzycy u osób > 20 roku życia wzrosła z 6,5% w 1987 roku do 9,3% w chwili obecnej. Częstość cukrzycy u Beduinów prowadzących koczowniczy tryb życia ,wynosi 1,8%, mieszkających na terenach wiejskich 6,5%, a w mieście 11,8%.

Dieta i wzrost aktywności fizycznej, jak wykazano w badaniu DPP, mogą zapobiec i zmniejszyć zapadalność na cukrzycę nawet o 58%.

Opracowane na podstawie: The Israel Medical Association Journal / 2002-09-02