Czy przyszłość medycyny to szczepionki?

Gregory A. Poland, Dennis Murray, Ruben Bonilla-Guerrero – Science, medicine and the future. New vaccine development BMJ 2002;324:1315
Szczepionki są jednym z największych osiągnięć XX wieku. Szybki postęp medycyny pozwala przypuszczać, że w ciągu kilkunastu lat szczepionki całkowicie zmienią obraz profilaktyki i leczenia chorób.

Jednym z najciekawszych pól badawczych są szczepionki DNA, które prezentując materiał genetyczny drobnoustroju pobudzają odpowiedź immunologiczną ze strony gospodarza. W praktyce, szczepionki DNA chronią przed WZW B i malarią, lecz ich rola z czasem będzie coraz większa.

Zagadnieniem, z którym wiąże się szczególne nadzieje są szczepionki terapeutyczne. Trwają próby zastosowania tego rodzaju szczepień w leczeniu zakażenia HIV i H. pylori. Jednocześnie udoskonalane są już istniejące szczepionki profilaktyczne, w tym przeciw S. pneumoniae (nowa szczepionka zawierająca antygeny polisacharydowe siedmiu serotypów bakterii ) i grypie (żywa atenuowana szczepionka w postaci donosowej).

Przyszłość szczepień to nie tylko choroby zakaźne. Identyfikacja antygenów specyficznych dla danych nowotworów stała się punktem wyjścia do badań nad szczepionkami immunogennymi. Trwają prace nad szczepionkami terapeutycznymi przeciwko czerniakowi, rakowi jelita grubego i białaczce. W sferze zainteresowań badaczy są również choroby autoimmunologiczne, w tym cukrzyca typu 1 i choroba Alzheimera.

Istotny postęp dotyczy dróg podawania szczepionek. Testowane są szczepionki stosowane miejscowo na skórę i w postaci depot, ze stopniowym uwalnianiem antygenu. Przedmiotem badań są także genetycznie zmodyfikowane rośliny jadalne ze zdolnością do ekspresji antygenów zawartych dotychczas w tradycyjnych szczepionkach.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2002-06-01