Chorzy na depresję w badaniach klinicznych a rutynowa praktyka

Mark Zimmerman, Jill I. Mattia, Michael A. Posternak. – Are subjects in pharmacological treatment trials of depression representative of patients in routine clinical practice? Am J Psychiatry 2002;159:469.
Metodologia kontrolowanych badań klinicznych leków przeciwdepresyjnych zakłada ścisłe kryteria kwalifikacji pacjentów do badania. Grupy diagnostycznie homogenne pozwalają na wiarygodną ocenę skuteczności leczenia wybranego zespołu objawów, otwarte natomiast pozostaje pytanie o przystawalność uzyskanych wyników do warunków codziennej praktyki.

Autorzy pracy przeanalizowali kryteria włączające/wyłączające stosowane w badaniach klinicznych dotyczących efektywności farmakoterapii, prowadzonych w latach 1994-1998, wybierając najbardziej znaczące dla populacji pacjentów typowej poradni. Następnie kryteria te odniesiono do grupy 346 pacjentów Rhode Island Hospital leczonych ambulatoryjnie, z rozpoznaniem zaburzeń depresyjnych i choroby afektywnej dwubiegunowej.

Częstym potencjalnym kryterium wyłączającym były objawy psychotyczne oraz epizody maniakalne w wywiadzie, które zmniejszyłyby grupę badaną o 53 osoby. Ponad połowa pozostałych chorych (54,3% N=159) nie zostałaby zakwalifikowana do badań klinicznych z powodu zbyt małego natężenia objawów depresji (punktacja w skali Hamiltona poniżej 20). Spośród współistniejących zaburzeń psychicznych ujmowanych w kryteriach wyłączających, najczęstszym okazały się zaburzenia lękowe (53,2% N=156).

Jednoczesne zastosowanie wszystkich kryteriów pozwoliłoby na zakwalifikowanie do badań jedynie około 14% chorych z pierwotnym rozpoznaniem depresji. W rzeczywistości leki przeciwdepresyjne przyjmuje 93% badanych.

Autorzy sugerują w ostrożność w bezpośrednim odnoszeniu wyników kontrolowanych badań poświęconych skuteczności leków przeciwdepresyjnych do praktyki ambulatoryjnej.

Opracowane na podstawie: American Journal of Psychiatry / 2002-03-20