Prewencja choroby wieńcowej: rola diety i stylu życia

Daan Kromhout i wsp – Prevention of coronary heart disease by diet and lifestyle Circulation 2002;105:893.
W szeregu badań epidemiologicznych określono podstawowe czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca. Zalicza się do nich: palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze, podwyższone stężenie cholesterolu, cukrzycę i otyłość.

Zwiększone spożycie pokarmów pochodzenia roślinnego wraz z zawartymi w nich związkami flawonowymi, umiarkowana aktywność fizyczna i umiarkowane spożycie alkoholu mogą spełniać natomiast funkcję ochronną. Zaobserwowano, że odmienne częstości występowania choroby niedokrwiennej serca w zróżnicowanych kulturowo populacjach mogą być zależne od stosowanej diety, zaś spożywanie tłuszczów zwierzęcych istotnie zwiększa ryzyko epizodów wieńcowych.

Przez długi czas uważano, że dieta i prozdrowotny tryb życia mają znaczenie jedynie w prewencji pierwotnej u osób zdrowych. Jednakże przeprowadzone ostatnio badania interwencyjne potwierdziły korzyści kliniczne płynące ze zmian diety i stylu życia również u osób wysokiego ryzyka a także w prewencji wtórnej u pacjentów z chorobami krążenia.

W badaniu DASH dieta oparta na pokarmach mlecznych warzywach i owocach powodowała istotny spadek ciśnienia tętniczego u chorych z izolowanym nadciśnieniem skurczowym. W badaniu Lyon Diet Heart Study dieta śródziemnomorska po ostrym epizodzie wieńcowym powodowała zmniejszenie śmiertelności ogólnej o 56% i sercowej o 65% w 46-miesięcznej obserwacji.

Różnica pomiędzy osobami zdrowymi a pacjentami z chorobami układu krążenia dotyczy współczynnika całkowitego ryzyka, natomiast wartość predykcyjna poszczególnych czynników ryzyka jest zbliżona.

Niestety optymalizacja diety i trybu życia jest w praktyce trudna do osiągnięcia, nawet u osób zagrożonych. Świadczyć mogą o tym wyniki dwóch edycji Badania EUROASPIRE (European Action on Secondary Prevention to Reduce Events). Analizą objęto dane ok. 3500 pacjentów z chorobami krążenia z 9 krajów Europy w latach 1995/1996 i 1999/2000.

W ciągu 4 lat liczba palących wzrosła z 19% do 21%, częstość otyłości z 25% do 33% a częstość cukrzycy z 18% do 22%, mimo regularnych porad dotyczących diety i trybu życia.

Za przyczynę autorzy uznają brak prostych i jednoznacznych zaleceń i przedstawiają propozycję opartą na różnych międzynarodowych wytycznych. Zawiera ona następujące zalecenia: zaprzestanie palenia papierosów, umiarkowane spożycie alkoholu, co najmniej 30 minut aktywności fizycznej dziennie, utrzymanie indeksu masy ciała 400 g/dobę, a także spożywanie tłustych ryb, przynajmniej raz w tygodniu.

Opracowane na podstawie: Circulation / 2002-02-19